# AI-beleid: verplicht of niet? Dit vraagt de wet in 2027 Canonical: https://www.marcdiks.nl/ai-beleid Auteur: Marc Diks Laatst bijgewerkt: 2026-10-31 Taal: nl-NL Een AI-beleid als document is niet verplicht. Artikel 4 van de AI Act is dat wel: sinds 2 februari 2025 moet elke organisatie die AI gebruikt maatregelen nemen die de AI-geletterdheid van medewerkers ondersteunen. Een kort AI-beleid is de makkelijkste manier om die inspanning aantoonbaar te maken, ook na de versoepeling door de Digital Omnibus in 2026. ## Kernfeiten (met bronnen) - Artikel 4 AI Act (AI-geletterdheid) geldt sinds 2 februari 2025 voor elke organisatie die AI-systemen inzet, ook bij alleen ChatGPT of Copilot. Bron: Verordening (EU) 2024/1689, https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj - De Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744) is gepubliceerd op 24 juli 2026 en geldt sinds 27 juli 2026. Artikel 4 veranderde van een resultaatsverplichting (toereikend kennisniveau) naar een inspanningsverplichting (maatregelen die ontwikkeling ondersteunen), zonder verplicht kennisniveau per medewerker. Bron: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj - De Omnibus schoof de hoog-risico-deadlines op naar 2 december 2027 (bijlage III) en 2 augustus 2028 (productwetgeving). Artikel 4 viel buiten dat uitstel. - Nederland moet de toezichthouders nog aanwijzen in de Uitvoeringswet AI-verordening; die was eind oktober 2026 nog niet aangenomen. Het wetsvoorstel wijst de Autoriteit Persoonsgegevens aan als coördinerend toezichthouder voor de meeste bedrijven, en de AFM en DNB voor de financiële sector. - EIOPA publiceerde op 6 augustus 2025 een opinie over AI-governance en risicobeheer voor verzekeraars en intermediairs, met uitleg hoe Solvency II, de IDD en DORA werken bij AI-gebruik. Bron: https://www.eiopa.europa.eu/publications/opinion-artificial-intelligence-governance-and-risk-management_en - De AFM vroeg in haar agenda 2026 financiële ondernemingen om AI-toepassingen in kaart te brengen, beslislogica vast te leggen en incidenten te melden. Bron: https://www.afm.nl/en/sector/actueel/2026/jan/pb-agenda-2026 - De Nederlandse Orde van Advocaten beveelt advocatenkantoren sinds december 2025 expliciet een kantoorbreed AI-beleid aan. Bron: https://www.advocatenorde.nl/voor-advocaten/digitalisering-ai/aanbevelingen-ai-de-advocatuur ## Wat moet er minimaal in een AI-beleid? Voor een bedrijf met 2 tot 50 medewerkers: 1. Toolregister: welke AI-tools, zakelijk of privé-account, wie beheert het (inclusief AI-functies in bestaande software). 2. Rode lijn voor data: wat nooit in een AI-tool mag zonder zakelijk contract (klantdata, medische gegevens, wachtwoorden, vertrouwelijke offertes). 3. Een mens controleert: alles wat AI maakt en naar een klant gaat, controleert eerst een medewerker. 4. Leren per rol: training op maat van de functie, niet voor iedereen hetzelfde. 5. Melden: een afspraak over wat je doet als het misgaat. 6. Herzieningsdatum: een vaste datum waarop je het beleid opnieuw bekijkt. Voor assurantiekantoren en volmachten komen daar drie regels bij: zorgplicht blijft bij de adviseur, geen advies door AI richting klant, en controle op AI-fraude bij schade (facturen, schadefoto's). ## AI-beleid opstellen in één middag 1. Inventariseer welke AI-tools je team gebruikt, voor werk en privé. 2. Trek de rode lijn: welke data mag nooit in welke tool. 3. Schrijf het op één A4. 4. Bespreek het in het team en laat iedereen bevestigen dat hij het heeft gelezen. 5. Bewaar het bewijs: wie kreeg wanneer welke uitleg of training, en zet een herzieningsdatum in de agenda. ## FAQ **Is een AI-beleid verplicht?** Nee, een AI-beleid als document is niet verplicht. Artikel 4 van de AI Act wel: sinds 2 februari 2025 moet elke organisatie die AI gebruikt maatregelen nemen die de AI-geletterdheid van medewerkers ondersteunen. **Geldt dit ook als we alleen ChatGPT of Copilot gebruiken?** Ja. De plicht geldt voor iedereen die AI-systemen inzet, ook als je ze niet zelf hebt gebouwd. **Heb ik een certificaat AI-geletterdheid nodig?** Nee. De wet schrijft geen cursus of certificaat voor. Een training met een bewijs van deelname helpt wel om je inspanning aan te tonen. **Is de AI Act uitgesteld?** Niet voor AI-geletterdheid. Alleen de regels voor hoog-risico-AI zijn verschoven, naar 2 december 2027 en 2 augustus 2028. **Wie controleert of ik me aan de regels houd?** In Nederland worden de toezichthouders aangewezen in de Uitvoeringswet AI-verordening. Volgens het wetsvoorstel wordt de Autoriteit Persoonsgegevens voor de meeste bedrijven het aanspreekpunt, en de AFM en DNB voor de financiële sector. Eind oktober 2026 was die wet nog niet aangenomen. **Stelt de AFM, DNB of een beroepsorganisatie een AI-beleid verplicht?** Niet letterlijk. De AFM, DNB en EIOPA verwachten wel dat je je AI-gebruik in kaart brengt, vastlegt en beheerst. De Orde van Advocaten beveelt kantoren expliciet aan een kantoorbreed AI-beleid op te stellen. **Wanneer moet mijn AI-beleid klaar zijn?** De plicht geldt al sinds februari 2025. Hoe eerder je iets kunt laten zien, hoe sterker je staat zodra een toezichthouder, klant of verzekeraar ernaar vraagt. ## Verder lezen - AI-beleid opstellen: het volledige stappenplan — https://www.marcdiks.nl/ai-governance/ai-beleid-opstellen - EU AI Act — de complete gids — https://www.marcdiks.nl/eu-ai-act - AI-governance — de complete gids — https://www.marcdiks.nl/ai-governance - Factuur, bon & schadefoto AI-scanner — https://www.marcdiks.nl/projecten/factuur-ai-scanner - AI-wet impact scanner — https://www.marcdiks.nl/projecten/ai-wet-impact-scanner Canonical: https://www.marcdiks.nl/ai-beleid Auteur: Marc Diks