Ga naar inhoud
AI & Verzekeringen · 16 september 2026 · 13 min leestijdAuteur:

Is de EU AI Act een belemmering voor verzekeraars en hoe Lemonade in Amerika met AI wel kan groeien

Dezelfde verzekeraar, twee rapporten: in Amerika handelt AI 55 procent van de claims af, in Europa is die AI "nog niet materieel". Het verschil zit in de regels.

Gepubliceerd op 16 september 2026

Onderdeel van de gids: EU AI Act
Marc Diks achter een geel-wit limonadekraam met het bord "Lemonade, twee smaken: US of EU", in een zonnige woonwijk.

Afgelopen zondag zat ik met twee rapporten over Lemonade op tafel. Ik hoor al jaren over de AI-verzekeraar uit New York, maar in Nederland kom ik ze zelden tegen, en ik wilde weten hoe groot ze hier nu echt zijn.

Lemonade Nederland leverde in 2025 zo'n 4 miljoen euro premie op, op een wereldwijd totaal van 1,4 miljard dollar.

Uit het verslag over 2024 van Lemonade Insurance N.V., de Europese verzekeraar van het concern die vanuit Amsterdam werkt en onder toezicht van De Nederlandsche Bank valt, staat: "Given the limited scale in data in the EU, this use of AI is not yet material compared to the use of AI in the U.S." Een bedrijf dat zichzelf sinds de oprichting in 2015 verkoopt als de verzekeraar die vanaf dag één rond AI is gebouwd, schrijft dus aan zijn Europese toezichthouder dat die AI hier nog nauwelijks meedoet. Ik wilde weten waarom, en het antwoord zegt meer over de Europese regels dan over Lemonade.

TL;DR

  • Zelfde bedrijf, twee werelden. In Amerika handelt AI 55 procent van de claims bij Lemonade volledig af, van melding tot uitbetaling. In Europa noemt de verzekeraar diezelfde AI in zijn eigen toezichtrapport nog "niet materieel".
  • De AVG en de EU AI Act bepalen samen wat je mag verzamelen en automatisch mag beslissen. Videoanalyse van gezichten en volledig geautomatiseerde afwijzingen die in Amerika normaal zijn, botsen in Europa op artikel 9 en 22 van de AVG.
  • De Digital Omnibus geeft uitstel, niet vrijstelling. De hoog-risicoverplichtingen van de EU AI Act gaan per 2 december 2027 in voor losstaande systemen en per 2 augustus 2028 voor AI die in gereguleerde producten zit.
  • Lemonade groeit in Europa wél, maar op de klassieke manier. Via partnerschappen met Aviva in het Verenigd Koninkrijk en ARAG in Nederland, niet via het Amerikaanse AI-model.
  • Voor de klant is de wet een bescherming. Dezelfde regels die Lemonade in Europa afremmen, voorkomen ook de fouten van het Amerikaanse model, zoals het Twitter-incident van 2021 over gezichtsanalyse in claimvideo's.

Is de EU AI Act een belemmering voor verzekeraars?

Ja, voor verzekeraars die met AI willen groeien zoals Lemonade in Amerika. De EU AI Act beperkt samen met de AVG welke data je mag verzamelen en welke besluiten je automatisch mag nemen. Daardoor haal je in Europa met AI niet de schaal die in Amerika wél kan. Voor de klant is diezelfde wet een bescherming.

Om dat antwoord te onderbouwen moet je eerst zien hoe het Amerikaanse model werkt, en daarna waarom het in Europa stokt.

Hoe groeit Lemonade in Amerika met AI?

Lemonade groeit wereldwijd hard, en die groei komt vrijwel volledig uit de Verenigde Staten. Eind juni 2026 had het bedrijf 3,3 miljoen klanten (23 procent meer dan een jaar eerder) en 1,43 miljard dollar aan lopende jaarpremie, blijkt uit de kwartaalcijfers over het tweede kwartaal van 2026 (opent in nieuw venster) (opent in nieuw venster). De omzet steeg in dat kwartaal met 79 procent naar 294 miljoen dollar, het nettoverlies was nog 43 miljoen dollar, en medeoprichter Daniel Schreiber zei tegen beleggers dat het bedrijf in het vierde kwartaal van 2026 voor het eerst een positief kwartaal op aangepaste EBITDA verwacht, gevolgd door een heel positief jaar in 2027.

Lemonade begon in 2016 met een simpele inboedelverzekering voor huurders in New York, en gebruikt die goedkope instapverzekering nog steeds om jonge klanten binnen te halen die later een huisdier, een auto of een koophuis krijgen. De gemiddelde premie per klant staat inmiddels op 433 dollar per jaar en de autoverzekering groeit met 60 procent per jaar. Over die autoverzekering en de korting voor Tesla-rijders schreef ik eerder in Autoverzekering 50% goedkoper als je met AI rijdt.

De motor onder die groei is AI, en Lemonade laat dat in cijfers zien. In het jaarverslag over 2025 bij de Amerikaanse beurstoezichthouder (opent in nieuw venster) (opent in nieuw venster) staat dat 96 procent van alle schademeldingen wordt aangenomen door AI Jim, de chatbot van het bedrijf, zonder dat er een mens aan te pas komt. Ongeveer 55 procent van de claims werd eind 2025 volledig geautomatiseerd afgehandeld, van melding tot uitbetaling.

Het effect daarvan zie je terug in één kengetal dat elke schadedirecteur kent: de kosten van schadeafhandeling als percentage van de premie. Bij Lemonade daalde die ratio naar 5 procent in het tweede kwartaal van 2026, terwijl het bedrijf zelf zegt dat de branche rond de 9 procent zit. Vier procentpunt klinkt weinig, maar op 1,4 miljard dollar premie is dat tientallen miljoenen per jaar. Het bedrijf voegde sinds eind 2022 ruim een miljoen klanten toe terwijl het aantal medewerkers met 6 procent daalde, en met 1.339 medewerkers op 3,3 miljoen klanten bedient elke werknemer nu bijna 2.500 klanten.

Dat model werkt op één voorwaarde: de AI moet genoeg claims, video's en klantgedrag zien om van te leren. In Amerika mag Lemonade die data vrijwel onbeperkt verzamelen en mag het model zelfstandig uitbetalen. Hoe meer claims het systeem ziet, hoe beter het wordt, hoe lager de kosten, hoe scherper de premie, hoe meer klanten. Die cirkel draait in Amerika sinds 2016, en de cijfers van 2026 laten zien dat hij daar bijna winstgevend is.

Waarom werkt datzelfde AI-model in Europa nog niet?

Europa laat een ander beeld zien. Volgens het Solvency and Financial Condition Report over 2025 (opent in nieuw venster) (opent in nieuw venster) van Lemonade Insurance N.V. steeg de bruto geboekte premie van 18,6 miljoen euro in 2024 naar 40,8 miljoen euro in 2025. Ruim 28 miljoen daarvan komt uit het Verenigd Koninkrijk, waar de premie bijna verdrievoudigde, terwijl de hele Europese Unie samen goed was voor 12 miljoen euro. Duitsland, de eerste Europese markt uit 2019, kromp zelfs met bijna 11 procent. Nederland, het land waar het Europese hoofdkantoor staat, deed ruim 4 miljoen euro.

Zet dat naast de 1,43 miljard dollar wereldwijd en je ziet waarom ik Lemonade in Nederland zelden tegenkom. De Europese verzekeraar had in 2025 ruim 20 miljoen euro aan schadelast op 29 miljoen euro verdiende premie, en dat is nog voor de kosten van de eigen organisatie. De solvabiliteit staat met 198 procent ruim boven de eis, dus DNB hoeft zich geen zorgen te maken, maar winst maakt Lemonade in Europa nog niet.

Lemonade Insurance N.V. legt in het verslag over 2024 zelf uit waarom de AI hier nog niet meedoet: te weinig data in de EU. Een model dat fraude moet herkennen in fietsendiefstal in Amsterdam of waterschade in Lyon heeft duizenden vergelijkbare claims nodig om betrouwbaar te worden, en die claims heeft Lemonade in Europa simpelweg nog niet. Met 12 miljoen euro premie in de hele EU praat je over een portefeuille die kleiner is dan die van een middelgroot Nederlands volmachtkantoor.

In het verslag over 2025 is de formulering veranderd. Daar staat nu dat de inzet van AI per land meegroeit met de omvang van het bedrijf, en dat het merendeel van de activiteit in de Verenigde Staten plaatsvindt. Tegelijk kondigt het bedrijf voor 2026 aan dat het meer data science-modellen gaat gebruiken om risico's beter te voorspellen, en dat generatieve AI wordt ingezet voor efficiëntie en automatisering. Er is inmiddels een interne AI Responsibility Committee die de spelregels voor die modellen vastlegt.

Ondertussen groeit Lemonade in Europa wél, en dat gebeurt op de klassieke manier. In het Verenigd Koninkrijk kwam de doorbraak pas toen Aviva in oktober 2022 de rol van herverzekeraar en kapitaalverschaffer op zich nam, zo beschreef TechCrunch (opent in nieuw venster) (opent in nieuw venster). In Nederland koppelde Lemonade in maart 2025 een rechtsbijstandsverzekering van ARAG aan zijn app, waarbij Head of Europe Ron Voortman de expertise van ARAG "een waardevolle aanvulling op ons aanbod" noemde, aldus Schade Magazine (opent in nieuw venster) (opent in nieuw venster). In 2025 volgde een opstalverzekering.

Partnerschappen met een gevestigde verzekeraar en een rechtsbijstandsverzekeraar plus productuitbreiding: dat is de groeistrategie van een gewone verzekeraar met een goede app, en de AI die het Amerikaanse verhaal draagt, speelt daarin voorlopig een bijrol.

Volg mij op LinkedIn

Volg mijn updates over AI, strategie en ondernemen op LinkedIn

Welke Europese regels remmen AI bij verzekeraars af?

Lemonade wijst zelf naar de data, en dat geloof ik, maar de vraag daarachter is waarom die data er in Europa niet komt op de manier waarop hij in Amerika wél komt. Het antwoord zit in drie lagen regelgeving die elkaar versterken.

De AVG bepaalt welke data je überhaupt mag verzamelen. In mei 2021 plaatste Lemonade een reeks berichten op Twitter waarin het uitlegde dat zijn AI de video's waarin klanten hun schade melden, analyseert op "non-verbale signalen" om fraude te herkennen. De reacties waren zo fel dat het bedrijf de berichten binnen een week verwijderde en schreef dat de term "een slechte woordkeuze" was, en dat de gezichtsherkenning alleen wordt gebruikt om te zien of dezelfde persoon onder verschillende namen claims indient, zo meldde Fortune (opent in nieuw venster) (opent in nieuw venster). In augustus 2021 volgde een class action in New York, omdat Lemonade in zijn eigen privacybelofte had gezegd géén biometrische data te verzamelen, beschrijft advocatenkantoor Carlton Fields (opent in nieuw venster) (opent in nieuw venster).

In Europa had die discussie niet eens kunnen ontstaan, omdat het verwerken van biometrische gegevens om iemand te identificeren onder artikel 9 van de AVG verboden is, op een paar strikte uitzonderingen na waar een commerciële verzekeraar zich zelden op kan beroepen. Artikel 22 komt daar nog bovenop: een klant heeft het recht om niet onderworpen te worden aan een volledig geautomatiseerd besluit met rechtsgevolgen, en een afgewezen claim is zo'n besluit. De 55 procent claims die in Amerika zonder mens worden afgehandeld, moeten hier dus op zijn minst een mens hebben die kan ingrijpen en die het besluit kan uitleggen. Dat Lemonade in zijn jaarverslag de AVG wél als specifiek risico voor de Europese groei benoemt, en de AI Act niet, zegt genoeg over waar de pijn nu zit.

De EU AI Act bepaalt hoe je de modellen mag bouwen. De EU heeft AI-systemen voor risicobeoordeling en prijsstelling bij levens- en ziektekostenverzekeringen expliciet in de hoog-risicocategorie van bijlage III gezet, en systemen die kredietwaardigheid van mensen beoordelen ook. Voor schadeverzekeringen is de tekst minder expliciet, maar fraudedetectie die klanten profileert en acceptatiemodellen die mensen kunnen uitsluiten, komen dicht in de buurt van dezelfde eisen: technische documentatie, menselijk toezicht, logging, tests op bias en een conformiteitsbeoordeling. Wat de wet precies van je vraagt, staat in mijn overzicht van de AI-verordening.

De handhaving van die hoog-risicoregels is net verschoven. De Raad van de EU gaf op 29 juni 2026 definitief groen licht aan de zogeheten Digital Omnibus, waarmee de verplichtingen voor losstaande hoog-risicosystemen ingaan op 2 december 2027 en voor AI die in gereguleerde producten zit op 2 augustus 2028, staat in het persbericht van de Raad (opent in nieuw venster) (opent in nieuw venster). Lemonade krijgt dus anderhalf jaar extra om zijn modellen op orde te brengen voordat een toezichthouder erom kan vragen, en ik vermoed dat het bedrijf daarom juist voor 2026 en 2027 meer AI in Europa aankondigt.

Solvency II en DNB bepalen wat je moet kunnen uitleggen. Een Europese verzekeraar moet zijn risicomodellen kunnen verantwoorden aan de toezichthouder, en een model waarvan een actuaris niet kan uitleggen waarom het een premie verhoogt of een claim afwijst, past daar slecht in. In Amerika heeft Lemonade per staat te maken met een toezichthouder die vooral naar tarieven kijkt, terwijl DNB naar de hele bedrijfsvoering kijkt, inclusief de vraag wie in de directie begrijpt wat de modellen doen.

Deze drie lagen samen verklaren de "limited scale in data" beter dan de omvang van de portefeuille alleen. In Amerika mag Lemonade video's analyseren, claims automatisch uitbetalen en modellen laten leren van vrijwel alles wat een klant in de app doet. In Europa mag dat niet, of alleen met een mens erbij en een uitleg erachter, en daardoor groeit de dataset trager en leren de modellen minder.

Wat de EU AI Act voor Nederlandse verzekeraars betekent

Terug naar de vraag uit de titel. Is de EU AI Act een belemmering voor verzekeraars? Voor een verzekeraar die wil groeien zoals Lemonade in Amerika groeit, is het antwoord ja, en de belemmering is fors. Je mag hier minder data verzamelen, je mag minder automatisch beslissen, en je moet meer mensen tussen model en klant zetten. Daardoor haal je in Europa met AI niet de schaal die je in Amerika wél haalt, en dat is precies wat de Europese cijfers van Lemonade laten zien: een verdubbeling van de premie die uit partners en producten komt, terwijl het bedrijf in Europa nog verlies draait en zijn AI "nog niet materieel" noemt.

Voor de klant is diezelfde wet een bescherming, en dat zeg ik als iemand die zelf verzekeringsprocessen heeft gebouwd. Het Twitter-incident van 2021 kon alleen ontstaan in een omgeving waarin het analyseren van gezichten in claimvideo's simpelweg mocht. De Europese regels sluiten die route af, en daarmee ook de fouten die erbij horen: onterecht afgewezen claims van mensen met een tic, een accent of een ander uiterlijk dan het gemiddelde van de trainingsdata.

Voor een Nederlandse verzekeraar betekent dat twee dingen, en ze trekken in tegengestelde richting.

Het eerste is geruststellend. De angst dat een Amerikaanse insurtech met AI de Nederlandse markt komt leegtrekken, is met ruim 4 miljoen euro premie na zes jaar niet uitgekomen, en de regels die dat mede verhinderen, verdwijnen niet. Wie in Nederland verzekeringen verkoopt, concurreert met Lemonade op app, prijs en partners. Het algoritme uit Amerika mag hier nog niet draaien.

Het tweede is minder geruststellend. Lemonade heeft in Amerika bewezen dat schadeafhandeling met AI structureel goedkoper kan, en heeft in zijn Europese verslag over 2025 aangekondigd dat het de modellen hier gaat opschalen, met december 2027 als datum waarop de hoog-risicoregels ingaan. De EU AI Act geldt voor Lemonade en voor jou precies hetzelfde. Het verschil is dat Lemonade al weet hoe de modellen werken en alleen nog moet leren hoe ze binnen de Europese regels mogen werken, terwijl de meeste verzekeraars die ik spreek nog aan de eerste vraag bezig zijn.

De AI Act remt dus vooral het Amerikaanse groeimodel af, en dat model bestaat hier voorlopig niet. De betere vraag voor je volgende bestuursvergadering is daarom hoe ver jouw eigen schadeafdeling is met dezelfde regels, want vanaf december 2027 gelden ze voor jullie allebei.

Bronnen