Ga naar inhoud
Digitaal Recht & Regulering · 16 november 2026 · 5 min leestijdAuteur:

Een AI-verbod op de basisschool is een grote fout

De Kamer stemde voor een verbod. Daarmee leren juist de kinderen die thuis het minst meekrijgen niet met AI omgaan.

Gepubliceerd op 16 november 2026

Man zit verbaasd tussen basisschoolkinderen in de klas terwijl de juf Wat is AI? op het bord toont, met de tekst AI op school verbieden?

TL;DR

  • De Tweede Kamer wil generatieve AI verbieden op de basisschool. Op 3 november stemde 117 van de 150 Kamerleden voor de motie van Volt-leider Laurens Dassen, tegen het advies van het kabinet in.
  • De zorg is terecht, het verbod is de verkeerde oplossing. Eerst leren lezen, rekenen en zelf nadenken klinkt logisch, maar een verbod leert kinderen niet hoe ze AI later wél moeten doorzien.
  • Fouten zie je pas als je ermee werkt. Wie AI nooit onder schooltijd gebruikt, leert de denkfouten en afhankelijkheid ervan niet herkennen — en loopt die achterstand buiten school juist wel op.
  • De school moet AI leren doorzien, niet wegmoffelen. Met twee concrete oproepen aan scholen en beleidsmakers, onderbouwd door wat de PISA-cijfers werkelijk laten zien.

De Tweede Kamer wil generatieve AI op de basisschool verbieden. Op 3 november stemden 117 van de 150 Kamerleden voor een motie van Volt-leider Laurens Dassen (opent in nieuw venster). Het kabinet had de motie ontraden.

De motie bevat eigenlijk veel meer: pas het hele onderwijs aan op AI. Maar het verbod voor basisschoolleerlingen staat er als minimum in, en over dat deel gaat het debat.

De gedachte erachter klinkt logisch. Kinderen moeten eerst leren lezen, rekenen, schrijven en zelf nadenken. En we willen de fout van sociale media natuurlijk niet nog een keer maken.

Die zorg deel ik, maar ik kom tot een andere conclusie. Ik werk al 35 jaar in online en financiële dienstverlening en zet AI in bij onze werkzaamheden. Daardoor zie ik dat dit verbod precies veroorzaakt wat het wil voorkomen.

Sociale media werken anders dan AI. Ze zijn gebouwd om je zo lang mogelijk vast te houden, want hoe langer je scrolt, hoe meer ze verdienen. Ondertussen doe je zelf niet veel. Dit herken ik zelf ook maar al te veel helaas.

Generatieve AI doet niets uit zichzelf. Een kind moet eerst een vraag stellen of een opdracht geven. Daarna moet het beoordelen wat eruit komt. Klopt dit? Hoe kan ik dat nagaan? Dat zijn precies de vaardigheden die de Kamer wil beschermen. Met een rekenmachine is het net zo. Die maakt rekenen niet overbodig, maar we leren kinderen wanneer ze hem wel en niet pakken.

Natuurlijk zijn er risico's. Kinderen kunnen het denkwerk aan AI overlaten. En AI geeft soms een fout antwoord dat heel zeker klinkt. Een verbod op school haalt die risico's niet weg. Kinderen gebruiken AI dan thuis waar waarschijnlijk niemand meekijkt. AI zit tegenwoordig in veel tools die kinderen dagelijks gebruiken. Denk aan Snapchat of Tiktok.

Kinderen van ouders die zelf met AI werken, leren het thuis wel. Ze krijgen uitleg, en iemand zegt erbij als iets niet klopt. Kinderen zonder zo'n thuis leren het niet, of minder goed. School is de enige plek waar elk kind onder begeleiding kan oefenen. Een verbod maakt de kloof in het onderwijs dus groter, terwijl politici die kloof al jaren kleiner willen maken. De kinderen die thuis het minst meekrijgen, betalen de rekening.

Ik heb dit eerder gezien

Halverwege de jaren zeventig kwam de rekenmachine bij ons de klas in. Dat gaf veel onrust, want hij zou ons dom maken en we zouden nooit meer zelf leren rekenen. Dat is meegevallen.

Daarna kwam de pc, en die overstap heb ik van dichtbij meegemaakt. Ineens moest iedereen met e-mail Wordperfect en Lotus Notes werken.. Op school leerde je dat niet, dus het kantoor moest het je maar bijbrengen. Toen kwam het internet, en ook dat bleek onmisbaar in je werk.

AI is een van de grootste veranderingen in ons werkende leven. Het verschil met toen is dat we het nu van tevoren zien aankomen. We hoeven de fout van toen dus niet te herhalen. Kinderen moeten leren werken met de tools die ze straks in hun werk nodig hebben.

Fouten zie je pas als je ermee werkt

Je leert de gevaren van AI het best kennen door er zelf mee te werken. Ik bouw zelf apps en websites met AI, en daardoor herken ik nu wat AI maakt. Dezelfde stijl, dezelfde kleuren en dezelfde lettertypes komen steeds terug. Ik herken het veel sneller dan vroeger.

Dat maakt het nog niet slecht. Iemand kan AI gebruiken om zijn eigen boodschap te vertellen. Maar je weet wel waar je naar kijkt, en je let er beter op. Dat leer je door het zelf te doen. Een folder over deepfakes is daarvoor niet genoeg.

Het verschil zie ik nu al

Op de werkvloer zie ik het verschil tussen collega's. Wie AI actief gebruikt, doet meer in dezelfde tijd. Die collega's komen sneller tot inzichten en bedenken samen met AI eerder een oplossing voor een probleem.

Wat de school wel moet doen

Begin bij de leraren. Investeer in de lerarenopleiding en help de leraren van nu. Op 3 november nam de Kamer ook een motie (opent in nieuw venster) aan om met scholen in gesprek te gaan over AI-bijscholing van leraren. Dat is een begin, maar een gesprek levert nog geen bijscholing op.

Begin daarna in groep 6, 7 en 8 met de basis. Hoe gebruik je AI? Wat is een hallucinatie, een antwoord dat AI verzint? Wat is een deepfake en hoe herken je die? Leer kinderen ook dat je het soms niet kunt herkennen, en dat je daarom altijd kritisch moet blijven.

Dat begint bij de bron. Waar komt dit vandaan, en wie zegt dit? Die vragen horen ook bij sociale media, dus leg die link meteen. Broncontrole is altijd belangrijk, met of zonder AI.

Wat PISA echt laat zien

Voor- en tegenstanders verwijzen naar hetzelfde onderzoek: PISA. Daaruit blijkt dat leerlingen die AI gebruiken lager scoren. Maar kijk goed wat er staat. PISA meet 15-jarigen, geen kinderen uit groep 6. Het verschil zit vooral bij leerlingen die AI bijna elke dag het werk laten doen, zoals een schrijfopdracht of een leesopdracht. Leerlingen die AI vaak gebruiken om te leren, scoren juist hoger dan leerlingen die het niet gebruiken.

Het probleem zit dus in AI zonder begeleiding, en dat los je op met goed onderwijs. De OESO, die PISA uitvoert, zegt het zelf ook: leer kinderen om AI-antwoorden te beoordelen.

Twee oproepen

Aan staatssecretaris Judith Tielen, die over de basisschool gaat: de motie vraagt ook om het onderwijs aan te passen op AI. Maak van dat deel de hoofdzaak. Kies voor duidelijke afspraken over begeleid gebruik, passend bij de leeftijd, met leraren die weten wat ze doen.

Aan ouders: wacht niet op Den Haag. Je kind komt AI toch tegen, thuis of bij vriendjes en straks op het werk. Ga ernaast zitten, stel samen een vraag en zoek samen uit of het antwoord klopt.

Wij leerden Word en Outlook pas op kantoor. Onze kinderen verdienen beter dan AI leren op de bank zonder dat iemand meekijkt.

Marc Diks volgt met zijn AI-monitor wat de Tweede Kamer over AI zegt en besluit.

Deze site plaatst alleen noodzakelijke cookies om te functioneren. Daarnaast wil ik graag optionele cookies gebruiken om te begrijpen hoe de site wordt gebruikt en om hem te verbeteren. Die komen er alleen als jij ze accepteert. Je kunt per categorie kiezen.

Lees de privacyverklaring

Je keuze wordt lokaal in je browser bewaard. Je kunt hem altijd wijzigen via 'Cookievoorkeuren' onderaan de pagina.