AI-monitor Tweede Kamer

DassenVolt·13 okt 2026·13e vergadering, dinsdag 13 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. Dan nog één kort punt richting de minister-president. Ik ben blij dat op 2 december met andere landen een top wordt georganiseerd over AI. De vraag die ik bedoelde te stellen was wanneer AI een centraal onderwerp is op de Europese top. Ik heb daar natuurlijk al vaker om gevraagd. De reden is dat de dreiging zo ontzettend snel groter wordt. Gisteren gaf Anthropic weer aan dat nu ook huishoudelijke apparaten zoals ovens en tv's inmiddels makkelijk gehackt kunnen worden door AI-agents die helemaal rogue gaan, die helemaal losgeslagen zijn en zichzelf zelfstandig kunnen vermenigvuldigen. Ik denk dat we als Europese gemeenschap maar ook als wereldgemeenschap er echt wat aan moeten doen om ons hiertegen te blijven verweren.

Jetten·13 okt 2026·13e vergadering, dinsdag 13 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. Dan nog een paar overige vragen. Dat kan heel kort. Op 2 december organiseren we weer die AI-top met Frankrijk. Dit keer zijn ook Duitsland, Zweden en Finland uitgenodigd om samen te kijken hoe we een aanjaagrol kunnen spelen in het verder verstevigen van de Europese AI-aanpak. Ik zal uw Kamer na afloop van die top informeren over de uitkomsten en het vervolg.

Jetten·13 okt 2026·13e vergadering, dinsdag 13 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Maar op één specifiek onderdeel wil ik dat wel, namelijk de samenwerking tussen Nederland en Frankrijk rondom de "tech creators"-coalitie, waar nu ook Duitsland, Zweden en Finland bij aanhaken. Daarvoor heb ik onlangs president Macron hier op werkbezoek gehad. Op 2 december organiseren we in Parijs een vervolg daarop met verschillende Europese lidstaten, de Europese Commissie en de vijftien meest innovatieve grote Europese bedrijven. Ik verwacht eigenlijk volgend jaar als vervolg daarop een event in Nederland, waar we heel concrete voorstellen zullen doen ten aanzien van de meest innovatieve sectoren, AI-samenwerking en verdergaande digitalisering.

Jetten·13 okt 2026·13e vergadering, dinsdag 13 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Nee, want het hoeft ook niet allemaal via geld in de Europese begroting te lopen. Laten we het voorbeeld van AI erbij pakken. Ik kom daar straks nog op terug, maar de heer Dassen zei daarstraks terecht: de EU wil daar 50 miljard voor uittrekken; dat is een schijntje ten opzichte van wat de Amerikanen en de Chinezen doen. Maar we moeten de bedragen ook wel bij elkaar optellen. Wat kan die 50 miljard van de Europese Commissie als vliegwiel betekenen, in combinatie met nationale bijdragen en private investeringen, om uiteindelijk op die paar honderd miljard te komen die we nodig hebben? De kracht van de EU is uiteindelijk toch het afmaken van de interne markt wat betreft de economie en het concurrentievermogen. Maar we moeten er bijvoorbeeld op het gebied van defensiesamenwerking ook voor zorgen dat onze 19 miljard extra aan Defensiebegroting niet nationaal wordt besteed, maar in samenhang met andere EU-lidstaten, omdat we gezamenlijk inkopen, omdat we legeronderdelen beter integreren, omdat we het inzetten op de plekken waar het het meeste bijdraagt aan de Oekraïense en de Europese veiligheid. Het is volgens mij dus echt de combinatie van de begroting en de inhoudelijke prioriteiten die we samen gaan stellen in de komende tijd.

Jetten·13 okt 2026·13e vergadering, dinsdag 13 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Er kunnen altijd Kameruitspraken bij komen, maar ik voel eigenlijk al veel langer de steun vanuit het parlement dat pijlers 2 en 3 zeer belangrijk worden gevonden voor Nederland en voor de toekomst van Europa. Er gaat inderdaad vaak veel aandacht naar de volumediscussie. Dat is echter ook omdat we met deze groep modernisten duidelijk maken dat we misschien in aantallen kleiner zijn dan de groep cohesielanden, maar dat we 40% van het Europese budget met elkaar betalen, ongeveer 40% van de Europese bevolking zijn en ongeveer 40% van de Europese economie vertegenwoordigen. We hebben met deze groep landen dus echt wel recht van spreken. Ik denk dat we juist met elkaar laten zien dat het een enorm vliegwieleffect kan hebben, ook voor de andere EU-lidstaten, als je durft te kiezen voor concurrentiekracht, digitalisering, AI en defensiesamenwerking.

Jetten·13 okt 2026·13e vergadering, dinsdag 13 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Ik ben het dus eens met de vele leden die hebben gezegd dat het Ierse voorstel een stap in de verkeerde richting is, omdat dat juist snijdt in een aantal van die moderne uitdagingen, zoals concurrentievermogen, defensie, digitalisering, innovatie, AI, en de rol van de EU in de rest van de wereld. Specifieke programma's als Horizon zijn juist onderdelen waar Nederland veel van profiteert. Van elke euro die daarin gaat, komt een heel groot deel ook in Nederland terecht. Het zijn namelijk vaak Nederlandse onderzoeks- en onderwijsinstellingen en bedrijven die daar fors van profiteren. Wij zullen de komende tijd echt pleiten voor een hele kritische herziening van pijler 1 zodat daarmee ook tegemoet kan worden gekomen aan de oproepen om de stijging van de begroting te beperken.

DassenVolt·13 okt 2026·13e vergadering, dinsdag 13 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Ik ben blij dat JA21 hier wel steun geeft aan het kabinet. Tenminste, ik denk dat het kabinet daar blij om is. Dat ben ik niet, omdat ik van mening ben dat we in Europa veel meer gezamenlijke investeringen moeten doen. Als je kijkt naar onze defensie-uitgaven, doen we die allemaal nog nationaal, terwijl we weten dat we tientallen miljarden, zo niet honderden miljarden, zouden kunnen besparen als we dat gezamenlijk zouden doen. Ik vind dat dat veel meer in Europees verband moet gaan gebeuren. Als je het hebt over de investeringen in AI, die ik net noemde, gaat het om 50 miljard over zeven jaar. Dat is veel te weinig. Als we gezamenlijk datacenters willen bouwen en willen investeren in kwantum, moet je daar ook geld voor beschikbaar maken. Ik ben het helemaal eens met de heer Hoogeveen. Wij vinden ook dat de hoeveelheid geld die naar landbouw en cohesie gaat veel minder moet zijn. De realiteit is alleen dat er zeventien landen tegenover de zuinige zes staan en zeggen: dat willen wij niet. Ik ben bang dat we dadelijk een begroting hebben die uiteindelijk precies datgene in stand houdt en geen hervormingen heeft, terwijl het tegenovergestelde moet gebeuren. Dan moet je in mijn ogen juist zorgen dat er extra geld bij komt.

DassenVolt·13 okt 2026·13e vergadering, dinsdag 13 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

We zien ook dat de snelle opkomst van AI de complexiteit en schaal van cyberaanvallen versterkt. Dat maakt ons extra kwetsbaar voor desinformatiecampagnes met behulp van AI-bots, bijvoorbeeld uit Rusland. Eerder vandaag bleek het resultaat van de aanvallen op Yandex-datacenters genuanceerder, maar heeft de premier zicht op de botclusters uit Rusland die actief desinformatie verspreiden, en wordt er op Europese schaal gecoördineerd om deze botactiviteiten tegen te gaan?

DassenVolt·13 okt 2026·13e vergadering, dinsdag 13 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Dat brengt me bij het Europa van morgen, en daarmee ook bij AI. Er wordt nu op ongekende schaal geïnvesteerd en ontwikkeld, maar in Europa gebeurt er nog veel te weinig. De voorgestelde aankomende EU-begroting heeft voor zeven jaar 50 miljard voor data, kwantum en AI. Dat is een grap in vergelijking met wat nodig is. Ik zie de minister-president er zelf ook om lachen. Graag een reactie daarop. Hoe kunnen we concurreren met China en de Verenigde Staten als we dit niet serieus nemen? En wanneer komt er nu uiteindelijk een Europese top over AI, vraag ik de minister-president.

Boekholt-O'Sullivan·13 okt 2026·13e vergadering, dinsdag 13 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Het feit dat huizen langer te koop staan, heeft natuurlijk te maken met een heleboel dingen. Eén is de vertraging. Het duurt allemaal te lang. Vandaar dat we in het actieplan ook nadrukkelijk inzetten op digitalisering, parallel plannen en daar ook AI voor te gebruiken. Er wordt heel hard gewerkt om die systemen allemaal aan elkaar gekoppeld te krijgen. Daarnaast is er een rentestijging. Daar kan ik als minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening niet zo heel veel aan doen. We zien dat de bouwkosten een beetje stijgen en een beetje dalen, maar nog steeds enorm hoog zijn. Wat we dus te doen hebben, is met elkaar, met de gemeenten en de provincies, kijken waar je wel kunt bouwen en waar het nu ook past qua netcongestie, stikstof, mobiliteit en infrastructuur. Waar is het nu mogelijk om te bouwen, waarbij je niet bouwt voor de leegstand, maar voor de mensen die daadwerkelijk een huis zoeken? Daar zetten we als kabinet, vanuit de taskforce, op in.

El BoujdainiD66·13 okt 2026·13e vergadering, dinsdag 13 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. Ik wil even doorgaan met mijn allerlaatste vragen, want ik zie dat de tijd bijna om is. Het zal u wellicht niet verbazen dat ik er weer over begin, maar de vragen gaan over AI en kwantumtechnologie. Die zijn zich ook alleen maar verder aan het ontwikkelen. Zou de staatssecretaris in de gesprekken die hij met de supermarkten heeft ook de dreiging van AI en kwantum mee kunnen nemen, ook als het gaat over achterstallig onderhoud van de systemen die zich bijvoorbeeld binnen de voedsel- en supermarktketen bevinden? We moeten die verouderde systemen echt up-to-date houden, zodat we in de toekomst minder cyberdreigingen hebben.

VermeerBBB·12 okt 2026·Pakket Belastingplan 2027 (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. Ministers en staatssecretarissen doen het vaak met kopjes, blokjes en dat soort dingen. Ik zal proberen iets van structuur in de verschillende onderwerpen aan te brengen. Dat er structuur in zit, moet u niet interpreteren als dat dit door AI is gemaakt; mensen die heel gestructureerd werken, worden daarvan beticht op dit moment.

SchenkFVD·12 okt 2026·Pakket Belastingplan 2027 (opent in nieuw tabblad)

Ik had het over hoe kunstmatige intelligentie het mogelijk maakt om radicaal in de apparaatskosten van de overheid te snijden. Ook dat kan zo 5 miljard opleveren. En natuurlijk schaffen we wat de FVD betreft ook de expatregeling zo snel mogelijk af. Dat is ook zo weer een miljard!

SchenkFVD·12 okt 2026·Pakket Belastingplan 2027 (opent in nieuw tabblad)

Maar denk ook eens aan de ideologische hobby's die Nederland op geen enkele manier verbeteren. Laten we ook die eindelijk eens schrappen. De weg naar beter beleid is minder beleid. Zo houden we tientallen miljarden over. Die kunnen we vrijspelen door simpele beleidswijzigingen of, beter, door beleid te schrappen. Klimaat en Groene Groei: in 2027 goed voor bijna 15 miljard. Wat FVD betreft gaat dat naar nul. Ontwikkelingssamenwerking: in 2027 goed voor ruim 6 miljard. Het levert Nederland niets aantoonbaars op. Mensen komen nog steeds massaal deze kant op. Wat FVD betreft gaat het naar nul. Dan de massa-immigratie: goed voor ongeveer 27 miljard euro per jaar. We stoppen ermee, sluiten de grenzen, stimuleren remigratie en maken toegang tot sociale zekerheid alleen nog mogelijk bij een aantoonbare bijdrage aan de samenleving. Kijk ook eens naar het rijksapparaat: ruim 160.000 voltijdbanen. De opkomst van bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie maakt het mogelijk om ook daar eindelijk radicaal in te snijden.

OosterhuisD66·12 okt 2026·Pakket Belastingplan 2027 (opent in nieuw tabblad)

Ja, ik vind dit belangrijk. Ik ben het met de heer Dassen eens. Ik ken de heer Dassen als een pleitbezorger van de mogelijkheden en ook de bedreigingen van bijvoorbeeld AI en hoe dat ons kan helpen. We zien natuurlijk ook dat de Belastingdienst de afgelopen jaren heel veel capaciteit kwijt is geweest aan hersteloperaties. Die hersteloperaties waren er ook mede als gevolg van niet al te beste wetgeving, zullen we maar zeggen. Ik vind dus ook dat we naar onszelf moeten kijken. Ik vind dit echt een probleem waar we met z'n allen naar moeten kijken. Tegelijkertijd mogen we ook van de Belastingdienst verwachten dat die efficiënt werkt en op die manier zo klein mogelijk is om hun goede werk te doen.

Boswijk·8 okt 2026·12e vergadering, donderdag 8 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

De heer Dassen stelde de vraag: kan u een update geven over het hele AI-beleid; waar zitten jullie aan te denken en wat is eigenlijk jullie inzet als Nederland zijnde? Dat is een terechte vraag. Ik zal de Kamer daar deze maand een brief over sturen. Verwacht geen groot boekwerk, maar gewoon een aantal principes, zodat u ook weet waar we het over hebben. Er komt nog een commissiedebat IT aan, dus wellicht kan die dan ook daarvoor worden geagendeerd. Volgend jaar komen we ook nog met een uitgebreide strategie daarop, maar dan zou u bij dat debat wellicht ook al input kunnen geven.

DassenVolt·8 okt 2026·12e vergadering, donderdag 8 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Ik wil nog het volgende aan de staatssecretaris vragen. Het is heel goed dat er wordt gereflecteerd op AI, dat de ethische kaders daarin worden meegenomen en dat Nederland daarin het voortouw neemt, maar ik ben benieuwd: krijgen wij als Kamer ook een brief met de uitgangspunten die het kabinet daarbij heeft, zodat we daar als Kamer zelf ook het debat met het kabinet over kunnen voeren?

Boswijk·8 okt 2026·12e vergadering, donderdag 8 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Dat gezegd hebbend, voel ik natuurlijk ook een worsteling; dat heb ik ook al eerder tegen u gezegd. Gaan we mensen reduceren tot datapoints en algoritmes? En wie heeft daar nog de controle over? We hebben AI dus ontzettend hard nodig. Ik durf ook wel te zeggen dat Nederland kennis op een hoog niveau heeft, omdat wij zo betrokken zijn bij Oekraïne, zoals de minister al uitgebreid heeft gezegd. Daardoor zijn we ook heel goed op de hoogte van de gevaren als er geen regels zijn. Daarom zijn we ook de voortrekker van REAIM. In 2023 hebben we de eerste conferentie georganiseerd met 65 landen. Volgend jaar zijn we de co-host in Kenia en dan doen 85 landen mee. Al die landen delen onze overtuiging dat er regels moeten komen voor wie de algoritmes creëren, wie er zicht op heeft en waar mensen in de loop zitten. Parallel daaraan hebben we vrij recent een bijeenkomst van het Conventionele wapenverdrag in Genève gehad. Nederland was daar ook voorzitter van de bijeenkomst van 125 landen. We zitten er dus echt bovenop.

Boswijk·8 okt 2026·12e vergadering, donderdag 8 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Mevrouw Bikker citeerde uit de speech over AI die ik in het Vaticaan heb gehouden: technologische vooruitgang betekent niet per definitie morele vooruitgang. Dat ben ik helemaal met haar eens. Het zou ook gek zijn als ik het daar niet mee eens zou zijn als ik mijn eigen citaat citeer. Uw Kamer heeft meerdere keren aandacht gevraagd voor het hele regelkader rond AI; onder anderen de heer Dassen deed dat. Het is een terechte vraag. Ik durf wel te zeggen dat dit een van de grootste uitdagingen is waar wij als mensheid op dit moment voor staan. Kunnen we de uitvindingen die wij doen zo meteen nog wel aan? We lezen allemaal de nieuwsberichten. Ik weet niet wat u heeft gezien, maar ik heb in Oekraïne gezien hoe het gebruik van AI ervoor zorgt dat een land als Oekraïne het hoofd kan bieden aan een groter land als Rusland, dat oorlogsmisdaad op oorlogsmisdaad stapelt.

Boswijk·8 okt 2026·12e vergadering, donderdag 8 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Met geld alleen win je geen oorlog. Geloofwaardige afschrikking begint waar we bouwen, testen en programmeren. Naast om staal en munitie gaat moderne gevechtskracht om data, AI, drones en autonome systemen. Wie het eerste ziet, begrijpt en handelt, wint. Daarom bouwen we samen met de industrie en kennisinstellingen aan een datagedreven krijgsmacht waarin de mens en technologie elkaar versterken. Nu ga ik misschien iets geks zeggen: de oorlog in Oekraïne is geen droneoorlog, maar het is een oorlog waarin drones heel prominent een rol spelen. De recente operatie Vivaldi laat zien dat de manoeuvreoorlog nog steeds hartstikke relevant is. Het is dus geen keus tussen traditionele systemen zoals tanks aan de ene zijde en onbemande systemen aan de andere zijde. Het is en-en. Dat zien we ook bij andere, veel oudere, vormen van oorlogsvoering. Neem loopgraven. Daarvan dachten we allemaal dat ze passé waren. Of neem — dat is vrij recent — het gebruik van tunnels, iets wat we veel zagen in de Amerikaanse Burgeroorlog. Het is allemaal weer terug. Het een vervangt het ander niet.