Stel je voor: je staat op het punt een bedrijf over te nemen. De cijfers zien er prima uit. De markt is veelbelovend. En op ESG scoren ze ook nog eens netjes. Maar één cruciale vraag wordt vaak nog niet gesteld: wat doet dit bedrijf eigenlijk met AI – of juist níét?
We kijken tegenwoordig bij due diligence naar alles: financieel, juridisch, operationeel, ESG... Maar AI? Dat krijgt nauwelijks een paragraaf. Terwijl het misschien wel de meest bepalende factor is voor de toekomstbestendigheid van een organisatie.
Kort gezegd: AI-due diligence is het beoordelen van hoe volwassen een overnamekandidaat met AI omgaat — strategie, data, governance en risico, als vast onderdeel van het overnameonderzoek, naast financiën en ESG.
AI is de nieuwe kerninfrastructuur
AI is geen hype meer. Het is een structureel onderdeel van hoe bedrijven concurreren, innoveren en schalen. Net zoals we inmiddels gewend zijn om te kijken naar duurzaamheid of digitale volwassenheid, moeten we óók kijken naar de AI-volwassenheid van een bedrijf.
Allemaal vragen die iets zeggen over de wendbaarheid en toekomstgerichtheid van het bedrijf:
- Heeft het bedrijf een duidelijke AI-strategie?
- Wordt data slim benut?
- Zijn er interne AI-initiatieven, of juist angst en terughoudendheid?
- Is er aandacht voor AI-ethiek en governance?
Wat je níét ziet, kan je veel kosten
Een organisatie die AI volledig links laat liggen, heeft niet alleen een achterstand in efficiëntie, maar loopt ook strategisch risico. Denk aan gemiste kansen op automatisering, verkeerde inzet van mensen, of simpelweg: niet klaar zijn voor de concurrentie van morgen.
Andersom: een bedrijf dat AI slim integreert in zijn processen, klantcontact of productontwikkeling, kan juist veel meer waard zijn dan je op het eerste gezicht ziet.
En net als bij ESG geldt: het gaat niet alleen om wat er nú is, maar om hoe volwassen de organisatie is in het omgaan met dit soort structurele veranderingen.
AI wordt net zo belangrijk als ESG in due diligence
Tien jaar geleden stond duurzaamheid nauwelijks op de radar bij overnames. Nu is ESG due diligence standaard. Hetzelfde gaat gebeuren met AI. Niet omdat het moet van de toezichthouder, maar omdat het domweg slim is.
Overnames gaan steeds vaker over toekomstig potentieel in plaats van alleen over historische prestaties. En AI is daar onlosmakelijk mee verbonden.
Tijd voor een andere mindset
Als je vandaag naar een overnamekandidaat kijkt, kijk dan niet alleen naar wat het bedrijf heeft gedaan, maar ook naar waar het heen kan. En in hoeverre AI daarin een rol speelt – of juist wordt genegeerd.
AI-due diligence (het toetsen van de AI-volwassenheid van een overnamekandidaat) is geen apart traject, maar een nieuwe lens die we toevoegen aan het bestaande proces. Net als bij ESG gaat het om risico's, kansen en volwassenheid.
Dus: neem AI mee in je analyse. Vraag door. Kijk onder de motorkap. Want bedrijven die AI snappen, hebben voorsprong. En bedrijven die dat niet doen, worden straks ingehaald. Misschien wel door degene die je vandaag níét hebt gekocht.
Stand van zaken 2026: AI-due diligence is geen vooruitblik meer
Toen ik dit schreef, in april 2025, was "neem AI mee in je due diligence" nog vooral een oproep. Een jaar later is het meetbaar gangbaar geworden. KPMG ondervroeg 700 dealmakers en 56% gebruikt AI inmiddels voor due diligence en waardering. Bain zag het AI-gebruik in M&A in een jaar meer dan verdubbelen, naar 45% van de professionals. Maar het cijfer dat mijn punt het scherpst maakt komt ook van Bain: ongeveer één op de vijf strategische kopers is in het afgelopen jaar van een deal afgestapt vanwege de verwachte impact van AI op het doelbedrijf. Dat is precies de blinde vlek waar ik het over had, alleen nu met een prijskaartje eraan.
AI-volwassenheid is geen zachte factor meer die je "ook even meeneemt". Het is een reden om te tekenen of weg te lopen. Wat ik er in 2026 bij zou zeggen: kijk niet alleen óf een doelbedrijf AI gebruikt, maar of het er iets aan verdient. Want onderzoek laat zien dat een groot deel van de AI-pilots geen meetbaar resultaat oplevert. De vergelijking met ESG die ik maakte klopt nog steeds, maar de timing ging sneller dan ik dacht: het werd geen kwestie van tien jaar, maar van twaalf maanden.