AI-monitor Tweede Kamer

ArmutCDA·8 okt 2026·Hoger onderwijs, studiefinanciering en DUO (opent in nieuw tabblad)

Vorige week heb ik bij het tweeminutendebat Mentale gezondheid van scholieren en studenten een motie ingediend om ervoor te zorgen dat de stem van jongeren meegenomen wordt bij de inrichting van een sociale school- en onderwijscultuur in tijden van toenemende digitalisering. Ik zou graag van de minister horen hoe zij de balans ziet tussen het leren omgaan met een nieuwe technologie als bijvoorbeeld AI enerzijds en zelf nadenken en vaardigheden ontwikkelen anderzijds. Hoe ziet zij dat voor zich?

Inge van DijkCDA·7 okt 2026·IMF (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. AI laat misschien wel het scherpst zien waarom meer investeringen nodig zijn. Europa is goed voor ongeveer 15% van de wereldeconomie, maar beschikt naar schatting slechts over circa 5% van de mondiale AI-rekenkracht. Het IMF ziet dat investeringen in AI en technologie inmiddels een belangrijke bijdrage leveren aan de economische groei, vooral in de Verenigde Staten. De bedrijven die hierachter zitten, bevinden zich voor een belangrijk deel buiten Europa, waar ook het grootste deel van die groei plaatsvindt. Wij profiteren onvoldoende van de baten, terwijl wij wel degelijk worden geraakt als het misgaat. Het IMF waarschuwt namelijk ook voor hoge waarderingen, toenemende schuldfinanciering en een grote concentratie van risico's rondom AI. Als dat leidt tot een stevige correctie op de Amerikaanse markt, dan houdt dat natuurlijk niet op bij de Amerikaanse grens. Hoe kijkt de minister naar deze spanning? Het is goed dat Europa de financiële risico's van AI goed monitort, maar is de minister het niet met mij eens dat dit alleen niet voldoende is en dat we er nadrukkelijk ook voor moeten zorgen dat een groter deel van de economische kansen en investeringen hier terechtkomt?

LohmanCDA·5 okt 2026·Begrotingsonderdeel Handel (opent in nieuw tabblad)

We spreken veel over onze afhankelijkheid van Amerikaanse en Chinese AI, maar ondertussen ontwikkelt Europa ook eigen modellen. Mistral in Frankrijk is bekend, maar dit weekend is een nieuw model gelanceerd, namelijk Kolibri van het Duitse Aleph Alpha. Op X zie ik onder andere "Europe is making a comeback". Als wij het dan hebben over filosoferen: hoe groot schat de minister de kansen in dat Europa in de AI-race daadwerkelijk concurrerend wordt met de Verenigde Staten en China?

LohmanCDA·5 okt 2026·Begrotingsonderdeel Handel (opent in nieuw tabblad)

Dank u wel, voorzitter, en dank voor het debat, ook aan de minister. Het is goed dat wij de mogelijkheid hebben gehad om over veel zaken te spreken, onder andere over AI en de impact daarvan op de handelsagenda. De ontwikkelingen volgen zich razendsnel op. Ik denk dat het belangrijk is dat we hier niet alleen in de commissie Digitale Zaken, maar ook in andere commissies van de Tweede Kamer regelmatig over spreken.

LohmanCDA·5 okt 2026·Begrotingsonderdeel Handel (opent in nieuw tabblad)

Ik wilde toch nog even doorvragen over de digitale agenda. Ik had daar vragen over gesteld. In die agenda staat AI inderdaad uitgebreid genoemd, maar die agenda dateert wel uit '21. Mijn vraag is eigenlijk tweeledig. Denkt de minister dat die agenda daarmee up-to-date genoeg is, gezien de razendsnelle ontwikkelingen in AI? Het tweede is: gaat de strategie die er ligt vanuit jullie wel voldoende over handel?

LohmanCDA·5 okt 2026·Begrotingsonderdeel Handel (opent in nieuw tabblad)

Ik denk in algemene zin dat ik in mijn betoog inderdaad aandacht heb gevraagd voor de enorme risico's die er zijn. Dat geldt niet alleen voor de strijd om de modellen, waarvoor veel aandacht is, zo van: wie lanceert nu steeds het nieuwste model? Ik zag afgelopen weekend wel dat een Duits model op de markt is gekomen dat potentie zou hebben. Maar eigenlijk zouden we moeten kijken naar die hele keten, naar dat ecosysteem dat te maken heeft met digitalisering. Dat betreft dus zowel de hardware die daar gemaakt wordt als de modellen die de meeste zichtbaarheid hebben en die het meest in het maatschappelijk debat voorkomen. Mijn oproep is inderdaad, ook in het kader van de geactualiseerde AI-strategie, om echt te kijken naar ketens en ecosystemen en niet alleen naar bijvoorbeeld modellen. Daar zou dit dus ook onderdeel van moeten zijn. Mijn oproep aan de minister is om te kijken hoe je dat vertaalt naar een concrete agenda die ook echt gericht is op de handelselementen.

LohmanCDA·5 okt 2026·Begrotingsonderdeel Handel (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter, tot slot. Onze handel blijft de basis voor een handelsnatie als Nederland, maar de razendsnelle ontwikkeling van AI, waarvan we de gevolgen nauwelijks kunnen overzien, en de noodzaak om onze voedselzekerheid veilig te stellen, vragen om handelsbeleid dat op risico's vooruitloopt. We kunnen niet wachten tot afhankelijkheden ons kwetsbaar maken. We moeten nu investeren in onze kennis, voedselvoorziening en technologische slagkracht, zodat Nederland en Europa ook in de toekomst nog zelf keuzes kunnen maken.

LohmanCDA·5 okt 2026·Begrotingsonderdeel Handel (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. De RVO beschikt over enorme hoeveelheden informatie over markten, regelgeving, subsidies en handelsmogelijkheden. Wil de minister onderzoeken of ondernemers via AI veel eenvoudiger toegang kunnen krijgen tot marktinformatie, lokale regels, douanevereisten en potentiële handelspartners? Zeker voor het mkb kan dat internationaal ondernemen toegankelijker maken.

LohmanCDA·5 okt 2026·Begrotingsonderdeel Handel (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. Onlangs riepen de CEO's van Airbus, ASML, Ericsson, Mistral AI, Nokia en Siemens overheden in Europa op om samen de technologische en industriële kracht van Europa te versterken. Welke concrete stappen zet de minister om de Europese hightechindustrie en haar toeleveringsketens te versterken en daarmee de strategische en economische weerbaarheid te vergroten? Deelt de minister de opvatting dat besluiten over Nederlandse technologie en exportvergunningen uiteindelijk in Nederlandse en Europese handen moeten blijven, ook wanneer bondgenoten zoals de Verenigde Staten een andere koers willen varen? Kan de minister toelichten hoe het kabinet de proportionaliteit en de effectiviteit van de MATCH Act beoordeelt vanuit het Nederlands belang? Heeft de minister in kaart gebracht wat de mogelijke gevolgen van de MATCH Act zijn voor het Nederlandse hightechecosysteem? Hoe weegt de minister de mogelijke gevolgen hiervan op deze sector?

LohmanCDA·5 okt 2026·Begrotingsonderdeel Handel (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. Dan kom ik op onze digitale afhankelijkheid. Wie AI-modellen, de cloud en digitale infrastructuur beheerst, heeft macht over onze economie en samenleving. Anthropic waarschuwt in zijn beursprospectus voor mogelijk catastrofale of zelfs existentiële risico's voor de mensheid. Laat dat even tot u doordringen. Deze minister heeft met de deelname aan de Pax Silica stappen gezet om in Nederland de chip- en AI-keten te koppelen aan economische veiligheid en strategische weerbaarheid, maar tegelijkertijd zijn en blijven we nog steeds enorm afhankelijk van Amerikaanse digitale infrastructuur en clouds, en staan we te kijken bij de AI-race tussen de Verenigde Staten en China. Met interesse heeft het CDA kennisgenomen van de internationale AI-strategie van juli jongstleden. Hoe actualiseert de minister de bestaande digitale agenda voor BHOS voor het AI-tijdperk? Welke concrete doelen stelt hij daarbij voor markttoegang en Nederlandse bedrijvigheid? Hoe helpt hij Nederlandse AI-bedrijven aan buitenlandse klanten en groeifinanciering met behoud en versterking van kennis, ontwikkeling en werkgelegenheid in Nederland? Welke concrete resultaten moet de deelname aan de Pax Silica opleveren voor de Nederlandse en Europese positie in de AI-keten?

LohmanCDA·5 okt 2026·Begrotingsonderdeel Handel (opent in nieuw tabblad)

Dank u, voorzitter. Al in de late Middeleeuwen profiteerden steden als Deventer, Kampen, Zwolle en Zutphen van deelname aan de Hanze. In dit internationale handelsnetwerk konden kooplieden relatief veilig reizen en gezamenlijk markttoegang organiseren. Wat de Hanze toen op kleine schaal deed, doet de Europese interne markt nu op veel grotere schaal. Handelsbarrières worden weggenomen en Nederlandse ondernemers krijgen toegang tot een veel grotere markt dan mogelijk zou zijn als we alleen zouden staan. Vandaag de dag gaat het ook over digitale handelsroutes, over data, rekenkracht en AI. De vraag is hetzelfde: wie bepaalt de voorwaarden waaronder wij handelen? Hebben we daar überhaupt zelf nog iets over te zeggen?

Van LanschotCDA·5 okt 2026·Mensenrechtenbeleid (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. Ik mis één ontwikkeling in de mensenrechtenrapportage. Dat is het misbruik van de kunstmatige intelligentie. Dat maakt grootschalige surveillance en het volgen van dissidenten namelijk technisch veel makkelijker, terwijl juist die dissidenten, journalisten en religieuze minderheden daarvan het slachtoffer kunnen worden. Hoe zorgt de minister ervoor dat AI en mensenrechten niet twee gescheiden beleidsterreinen blijven? Is hij bereid hierover in de volgende mensenrechtenrapportage concreet te rapporteren?

ZwinkelsCDA·24 sep 2026·6e vergadering, donderdag 24 september 2026 (opent in nieuw tabblad)

Dan de Autoriteit Persoonsgegevens. In juni zei de staatssecretaris dat de Autoriteit Persoonsgegevens voor haar huidige taken voldoende middelen heeft. Tegelijkertijd wordt er nog gewerkt aan een instrument waarmee we überhaupt beter kunnen meten hoe doelmatig en hoe doeltreffend de AP functioneert. Hoe kan het kabinet nu al concluderen dat de capaciteit voldoende is als dat inzicht nog niet compleet is? En wanneer krijgt de Kamer de toegezegde informatie over het meetinstrument en over de extra middelen voor de nieuwe AI-taken?

PoortmanCDA·24 sep 2026·6e vergadering, donderdag 24 september 2026 (opent in nieuw tabblad)

Dank u wel, voorzitter. Bij digitalisering in de zorg ligt de nadruk vaak op een soort futuristisch toekomstbeeld. Tenminste, dat beeld kan zomaar ontstaan. In dat toekomstbeeld wordt de zorgverlener aan het bed vervangen door een robot, communiceer je alleen nog via een scherm met de dokter die je net van achter een scherm op afstand heeft geopereerd en sporen we met gloednieuwe AI-technieken ziektebeelden op. Maar vandaag zien we dat de digitalisering ook iets is van het hier en nu. Waar we digitalisering misschien wel vooral voor nodig hebben, is het veel beter regelen van ondersteunende processen, bijvoorbeeld het stroomlijnen van gegevensuitwisseling en het vastleggen van administratie en het maken van efficiënte roosters. Waarom ligt daar winst, wat het CDA betreft? Omdat dit ervoor zorgt dat we menselijk contact en betrokkenheid in de zorg niet vervangen, maar juist makkelijker maken.

BontenbalCDA·16 sep 2026·2e vergadering, woensdag 16 september 2026 (opent in nieuw tabblad)

Het is ook tekenend dat bijvoorbeeld de huidige paus niet voor niks een heel document, een hele encycliek, over AI en de menselijke waardigheid heeft geschreven. Vanuit die kant is er wel degelijk heel veel aandacht voor, omdat de menselijke waardigheid ook onder druk zou kunnen komen te staan. Ik vind dat we dat soort discussies bij het politieke debat moeten betrekken. Gelukkig is er inmiddels een commissie Digitale Zaken in de Tweede Kamer, want die is er ook niet altijd geweest. Dus ik zou het heel goed vinden dat in zo'n commissie dit soort debatten vaker gevoerd wordt. Wij hebben collega's die daar gaarne toe bereid zijn.

BontenbalCDA·16 sep 2026·2e vergadering, woensdag 16 september 2026 (opent in nieuw tabblad)

Ja, daar sta ik sympathiek tegenover. Ik snap heel goed dat u ook zegt dat het een enorme impact gaat hebben op de werkgelegenheid en op de veiligheid. Het lastige is natuurlijk wel dat we nog niet precies weten welke impact dat is. Op het moment dat je er iets mee wil in de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid of in de begroting van Defensie, dan zullen we meer zicht moeten hebben op wat het precies is, want uiteindelijk gaat een begroting over bedragen en geld. Ik zie het bijvoorbeeld wel in het kader van de nationale investeringsinstelling of het NADI. Volgens mij zijn dat wel vehikels waarmee ook in dat soort deceptieve technologie geïnvesteerd gaat worden. Ook in die begroting ziet u AI terug als een van de belangrijke topics. Maar dat dit nog veel vaker in de Kamer besproken moet worden en dat beter geanalyseerd moet worden wat het betekent voor de arbeidsmarkt, maar, zou ik zeggen, ook voor het publieke debat, zou ik zeer nuttig vinden.

BontenbalCDA·16 sep 2026·2e vergadering, woensdag 16 september 2026 (opent in nieuw tabblad)

Ik doe er helemaal niet lacherig over. Ik vind het namelijk wel een terecht punt. Meerdere leden in mijn fractie zijn hiermee bezig. We maken ons wel degelijk zorgen hierover. Naast de kansen die AI biedt, zitten er een heel aantal bedreigingen aan. In de vermaledijde Schoo-lezing van mij heb ik er wel aandacht aan besteed, want ik maak me ook echt zorgen over wat het doet met bijvoorbeeld het publieke debat of de werkgelegenheid. Het lastige is wel dat we nu bij de Algemene Politieke Beschouwingen zitten en dat het 21.30 uur is. Eigenlijk verdient dit een compleet zelfstandig debat. Ik zie ook alle artikelen, de draadjes en de topmannen die waarschuwen, maar dat vraagt volgens mij wel een veel groter debat. Ik zou de heer Dassen willen oproepen om een groot debat aan te vragen. Ik dacht dat collega's van D66 ook al een debat hierover hadden staan, maar als u het aanvraagt als het er nog niet is, dan zal mijn fractie dat steunen. Volgens mij moeten we inderdaad een keer een heel goed en stevig debat over AI gaan voeren, want ik denk dat de politiek daar nog veel te weinig mee bezig is.

BühlerCDA·9 sep 2026·95e vergadering, woensdag 9 september 2026 (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. Naast voor de lokale samenleving vraagt deze wet aandacht voor een tweede snelgroeiend speelveld. Dat is de datamarkt. Ondernemers signaleren concurrentie van zelfstandige bestuursorganen die naast hun publieke taak ook data ontsluiten en diensten aanbieden op markten waarop private partijen actief zijn. Daarbij worden onder meer de Kamer van Koophandel, het CBS en het Kadaster genoemd. Door de snelle ontwikkeling van data en AI wordt een heldere grens tussen publieke taak en commerciële dienstverlening alleen maar urgenter. De minister zegt terecht dat activiteiten die rechtstreeks uit de wettelijke publieke taak voortvloeien, buiten deze wet vallen. Als die wettelijke taak te ruim is, moet de wettelijke taak zelf worden aangescherpt.

Inge van DijkCDA·9 sep 2026·Eurogroep/Ecofin-Raad d.d. 18 en 19 september 2026 (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. En we willen groeien. Er zit een belangrijke uitdaging in de ontwikkeling van onze beroepsbevolking, nationaal maar ook Europees. Onze beroepsbevolking groeit niet eindeloos door. Groei zal dus steeds minder kunnen komen van meer mensen die meer uren werken. We zullen productiever moeten worden; door te investeren in technologie en AI, machines, kennis en vaardigheden en bedrijven die kunnen groeien en opschalen. Daarom mijn eerste vraag: wat zijn financieel de grootste remmen op onze productiviteit en welke concrete Europese afspraken zijn nodig om die weg te nemen? Hoe moeten we volgens de minister omgaan met enerzijds kwetsbaarheden van de Europese afhankelijkheid van de Amerikaanse AI-infrastructuur, maar anderzijds het gesignaleerde risico, dat toenemende schuldfinanciering van de AI-ontwikkeling een risico vormt voor de Europese financiële stabiliteit?

ZwinkelsCDA·7 sep 2026·Uitvoeringswet cyberweerbaarheid (opent in nieuw tabblad)

Een slimme deurbel, een smartwatch, allerlei gratis apps die je kunt downloaden op je telefoon, en tegenwoordig zelfs een camerabril met vergaande AI-functies: steeds meer producten die we dagelijks gebruiken bevatten digitale elementen. Daarmee geldt steeds vaker: als de digitale veiligheid niet op orde is, is het product als geheel niet veilig. Kwetsbaarheden kunnen door criminelen en andere kwaadwillende actoren worden misbruikt om via een achterdeur toegang te krijgen tot systemen en zo waardevolle persoonlijke of belastende gegevens te verzamelen. Digitale toegang verschaffen is ook een geopolitiek pressiemiddel. Denk daarom ook aan statelijke actoren, naast het online verdienmodel van kwaadwillige individuen, bedrijven en criminele organisaties.