AI-monitor Tweede Kamer

Van den BergJA21·30 sep 2026·Digitaliserende overheid en toezicht (opent in nieuw tabblad)

Er blijft voor mij wel een vraag over hoe we nou echt concreet omgaan met dat AI-beleid binnen de overheid. Het is mij al wel bekend dat er AI-agents worden gebruikt binnen de Rijksoverheid. Dat is wat mij betreft ook prima. Maar ik wil wel even opgooien of in ieder geval de staatssecretaris kan toezeggen dat er een kader gaat komen, waarbij bijvoorbeeld elke agent een eigen identiteit krijgt of een afgeschermd gebied waar hij in mag komen. Heeft hij daar alleen lees- of ook schrijfrechten? In het laatste geval: is dat dan ook tijdelijk? Zit er menselijke controle achter? De inzet van zo'n agent heeft veel voordelen, maar het risico blijft toch dat wanneer zo'n agent losgaat of wordt gehackt door iemand anders, je neveneffecten krijgt die je uiteindelijk niet meer tot de kern kunt terugleiden. Dat is iets waar ik wel aandacht voor wil vragen.

Van den BergJA21·30 sep 2026·Digitaliserende overheid en toezicht (opent in nieuw tabblad)

Dan gewoon even concreet. Wanneer kunnen we dat verwachten? Wanneer hebben we die kaders helder? Wanneer weten we hoe we ons gaan wapenen tegenover cyberdreigingen? Wat zijn de grenzen? Nogmaals, het gaat heel erg hard. Ik wil het ook niet opblazen, maar ik denk echt dat we, als we AI niet op een positieve manier weten in te zetten, uiteindelijk een soortgelijke dreiging krijgen als van kernwapens. Hoe gaat het kabinet dat doen en op welke termijn?

Van den BergJA21·30 sep 2026·Digitaliserende overheid en toezicht (opent in nieuw tabblad)

Ik weet dat deze staatssecretaris gek is op vragen vanuit de Kamer. In de debatten horen we de laatste tijd best wel veel over het gebruik van AI bij de overheid. Het ging er bijvoorbeeld over tijdens de Algemene Beschouwingen en ook de heer Meulenkamp had het erover. Wat wil dit kabinet concreet met AI? Hoe gaan we het inzetten? Voor welke processen? Waar ligt de grens van wat menselijk is en wat geautomatiseerd kan worden? Welke tools kan je daarvoor gebruiken? En aan de andere kant: hoe maken we ons weerbaar tegen cyberaanvallen met agents? Die worden natuurlijk in een moordend tempo slimmer. Hebben we daar een antwoord op? Dus enerzijds: wat gaan we zelf doen? En hoe gaan we ons weerbaar maken tegen de externe dreigingen?

ClemminckJA21·23 sep 2026·Verkiezingen (opent in nieuw tabblad)

Dat laat ik aan uw beoordeling. Ik wil toch even heel duidelijk maken dat ik in mijn betoog, nog geen 30 seconden voordat de heer Mohandis het woord kreeg, heel duidelijk zei dat hij zich terecht zorgen maakt over artificial intelligence, fakenieuws en buitenlandse beïnvloeding. Ik heb expliciet gezegd dat dat terechte zorgen zijn. En het werd weer genegeerd!

ClemminckJA21·23 sep 2026·Verkiezingen (opent in nieuw tabblad)

Ik stel vast dat ik het bijzonder hypocriet vind dat de collega van PRO zich zorgen zegt te maken om de democratie. Dat deel ik met hem. Hij komt met allerlei voorbeelden, zoals buitenlandse beïnvloeding, artificial intelligence en fakenieuws. Daar mag je je zorgen over maken, maar het feit dat de collega van PRO de meest flagrante schending van onze democratie niet benoemt in zijn betoog, namelijk de gebeurtenissen rondom de volmachten in Gorinchem, zegt heel veel over de oprechtheid van de collega van PRO als het gaat om zijn democratische waarden. Dat wil ik toch benoemd hebben en daar laat ik het bij, voorzitter.

ClemminckJA21·23 sep 2026·Verkiezingen (opent in nieuw tabblad)

Collega Mohandis en PRO zijn democraten. Hij maakt zich zorgen om de democratie en verkiezingen. Dan komt hij met een hele waaier aan zaken waar hij zich zorgen over maakt: artificial intelligence, fakenieuws en buitenlandse beïnvloeding. Geen enkel woord gaat over de misstanden rondom de volmachten in Gorinchem. Als er ergens iets verkeerd is gegaan en als er een voorbeeld is van de meest pregnante dreiging voor onze democratie, dan is dat toch wat er is gebeurd in Gorinchem, namelijk herverkiezingen. Ik hield het al voor. Als je de kranten erbij pakt, zie je al in de jaren tachtig krantenartikelen over Turkse gemeenschappen in Nederland met veel twijfels over hoe dat gaat met volmachten. In een soort vlaag van verstandsverbijstering heb ik zelf een jaar rondgelopen op het partijbureau van de voormalige Partij van de Arbeid. Daar was er ten burele van die partij geen enkele twijfel over wat er gebeurde als het ging om het ronselen van stemmen in de Turkse gemeenschap, met name voor de deelraden in de grote steden. Zou mijn collega, als hij zich dan toch zoveel zorgen maakt over de democratie, kunnen vertellen hoe hij kijkt naar de gebeurtenissen in Gorinchem?

ClemminckJA21·23 sep 2026·Verkiezingen (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. Terwijl een deel van de Kamer zich verliest in stelselwijzigingen, artificial intelligence en buitenlandse beïnvloeding, bleek het meest concrete en directe gevaar voor onze democratie gewoon al binnen te zijn. Ik heb het natuurlijk over het ronselen van volmachten bij de gemeenteraadsverkiezingen in Gorinchem. Het was geen techbedrijf, geen Rusland, geen Trump, maar de Turkse gemeenschap aldaar. De vraag aan de minister is: is hij nou verrast door de gebeurtenissen in Gorinchem? Ik vraag dat omdat eigenlijk al in de jaren tachtig van de vorige eeuw allerlei krantenartikelen verschenen over het ronselen van stemmen in vooral migrantengroepen. Er waren vermoedens, opsporing en bewijs, maar het leidde vaak niet tot een veroordeling.

BoomsmaJA21·9 sep 2026·Toetsen en examens (opent in nieuw tabblad)

Dan over schrijven. We blijven van mening dat het heel fundamenteel is om goed opstellen en essays te leren schrijven, met name op de middelbare school maar ook wel daarvoor. Dus dank voor de reactie op onze motie daartoe. Maar die motie had eigenlijk drie verzoeken. Er is nu geïnventariseerd bij leerkrachten hoe ze ertegen aankijken. 70% zegt: we hebben te weinig tijd om schrijfopdrachten na te kijken. Dat bevestigt precies het punt, want daardoor worden er dus minder schrijfopdrachten gegeven en wordt er dus minder geoefend. Wat gaat de staatssecretaris daar nu precies mee doen? Kan ze afspraken opnemen in het onderwijsakkoord dat er meer nakijktijd gegeven wordt voor schrijfopdrachten? Ik zag dat er ook gekeken wordt naar AI of digitale middelen, met name voor complexere schrijfopdrachten in het vmbo. Op basis daarvan wordt ook gekeken naar de havo en het vwo. Wanneer krijgen we dat advies? Is daar niet al eerder wat over te zeggen?

NanningaJA21·3 sep 2026·93e vergadering, donderdag 3 september 2026 (opent in nieuw tabblad)

Het rapport wijst ons erop dat we dreigen achter te lopen in de zogenaamde sleuteltechnologieën. Dit gaat om hoogwaardige innovatie en industrie. Denk daarbij aan AI, kwantum en dergelijke. Maar vergeet niet: de eerder genoemde problematiek geldt niet alleen voor die industrie. Het gehele Nederlandse bedrijfsleven heeft hieronder te lijden, van het mkb tot de grote basisindustrieën als chemie, raffinage en staal. Vele productieketens staan onder druk en dreigen uit Nederland te verdwijnen. De linkervleugel van de Kamer beschouwt het verdwijnen van industrie misschien als klimaatoverwinning, maar van waar ik zit is dit een tragedie, en niet alleen vanuit economisch oogpunt of vanuit het perspectief van de vele werknemers die hun baan dreigen te verliezen. Nee, het maakt ons onveiliger. Industrie is van groot belang voor onze nationale veiligheid. De oorlogen in Oekraïne, Iran en Israël laten zien dat het overwicht op het slagveld voor een groot deel ligt bij het vermogen om zowel hoogwaardig technisch materiaal als laagwaardig materiaal en masse te kunnen produceren. Het floreren van onze industrie en innovatie is dus niet alleen voor onze welvaart belangrijk, maar ook voor onze veiligheid.

HoogeveenJA21·1 jul 2026·Financiële markten (opent in nieuw tabblad)

Het CPB waarschuwt in de Risicorapportage financiële markten dat grote AI-investeringen steeds vaker worden gefinancierd via complexe schuldconstructies, private credit en financiering buiten de balans. Ook de BIS, de bank der centrale banken, waarschuwt dat die AI-boom naast kansen risico's voor financiële stabiliteit met zich meebrengt en dat het zicht op risico's, hefboomwerking, liquiditeit en verwevenheid met onze banken, pensioenfondsen en verzekeraars nog beperkt is. Heeft de minister samen met DNB en de AFM voldoende zicht op de blootstelling van Nederlandse banken, pensioenfondsen, verzekeraars en beleggingsinstellingen aan AI-gerelateerde waarderingen en schuldconstructies? Ziet de minister erop toe dat risico's in private credit transparant genoeg zijn om marktdiscipline te laten werken en dat verliezen bij tegenvallende investeringen niet alsnog via achterdeuren bij het publieke domein belanden?

HoogeveenJA21·1 jul 2026·Financiële markten (opent in nieuw tabblad)

Dat zien we nadrukkelijk bij de investeringen in kunstmatige intelligentie. AI kan een enorme bron zijn van productiviteit, innovatie en economische groei. Daar ziet de regering deze week, lazen we, ook kansen in. Maar bij grote technologische doorbraken zien we historisch vaak ook hetzelfde patroon: euforie, hoge verwachtingen over investeringen, stijgende waarderingen en uiteindelijk de harde realiteit van een correctie.

GoudzwaardJA21·25 jun 2026·Water (opent in nieuw tabblad)

Mijn tweede vraag is eigenlijk mijn echte vraag. Misschien heb ik dat antwoord ook ergens gemist. Dat ging om het werkbezoek dat we aan Wetsus hebben afgelegd. De heer Schutz viel me op dat punt ook al even bij. Het Nederlandse bedrijf HULO brengt via middels AI lekkages en drinkwaterverlies in kaart. Wil de minister kijken naar die mogelijkheden? Of zegt hij: wij presteren al heel goed met 5% tot 6% lekkageverlies en dat vind ik goed genoeg. Dat is ook een antwoord. Ik zou graag nog even een antwoord krijgen op deze vraag.

Van den BergJA21·25 jun 2026·Bescherming persoonsgegevens en grote datalekken (opent in nieuw tabblad)

Ik moet wel lachen om wat staatssecretaris Aerdts zegt: na het zomerreces, voor de kerst. Dat is een mooie open deur intrappen om gewoon "ergens dit jaar" te zeggen! Er zijn twee vragen van mij nog niet beantwoord over de opt-in bij de AI-verordening. Toch? Ik twijfel nu een beetje aan mezelf, maar volgens mij zijn die nog niet beantwoord. En dan is er nog de vraag over het verduidelijken van de handreiking voor de rijksoverheid voor de AVG. Volgens mij zei staatssecretaris Van Bruggen dat die vragen naar staatssecretaris Aerdts zouden gaan.

Van den BergJA21·25 jun 2026·Bescherming persoonsgegevens en grote datalekken (opent in nieuw tabblad)

De staatssecretaris heeft gezegd dat zij zich in Europa hard wil maken voor die opt-in in plaats van de opt-out voor data in AI. Kan zij dat verder concretiseren, bijvoorbeeld met een brief over de inzet, waarin dan staat hoe we dat dan gaan doen en waar we dat in gaan verwerken? Ik denk dat dat prima zo kan; ik denk dat ik daar helemaal geen motie voor hoef in te dienen.

GoudzwaardJA21·25 jun 2026·Water (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. Twee weken geleden — daar kom ik weer, net als de vorige sprekers — was ik op werkbezoek in Leeuwarden, bij Wetsus, een instituut waar Nederland trots op mag zijn. Daar leerde ik dat HULO, een Nederlands bedrijf, met behulp van AI waterlekkages in kaart kan brengen. Is de minister bereid om te onderzoeken of bij nieuwbouwprojecten sensoren in leidingwerk kunnen worden aangebracht om toekomstig drinkwaterverlies met AI terug te dringen? Of zegt hij: we doen het al goed genoeg; ik laat het hierbij?

ClemminckJA21·25 jun 2026·Innovatie (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. Nederland heeft innovatie hard nodig, niet als modieus beleidswoord of als subsidiefeest, maar als harde voorwaarde voor ons verdienvermogen, onze productiviteit en onze strategische zelfstandigheid. We leven in een tijd waarin technologie bepaalt wie economisch sterk is, militair weerbaar is en afhankelijk wordt van anderen. AI, quantum, chips, robotisering, biotech, drones en defensietechnologie zijn geen speeltjes voor beleidsnota's; dit zijn fundamentele vragen voor de toekomst van onze welvaart en veiligheid.

Van den BergJA21·25 jun 2026·Bescherming persoonsgegevens en grote datalekken (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter, nog een half blaadje. Ten vierde AI. AI biedt kansen voor overheid, economie en dienstverlening, maar AI brengt ook risico's met zich mee voor transparantie, controle en persoonsgegevens. We zien dat AI-functionaliteiten steeds vaker standaard worden ingeschakeld door grote technologiebedrijven. Gebruikers worden daar niet altijd over geïnformeerd en hebben niet altijd een reële keuze. JA21 wil die innovatie niet afremmen, maar wel duidelijke spelregels. Burgers moeten weten welke gegevens worden verwerkt, met welk doel en hoe ze daar invloed op hebben. AI-functies die persoonsgegevens verwerken, horen niet standaard aan te staan. Dat moeten opt-ins zijn en niet opt-outs. Ook het trainen van AI-modellen met persoonsgegevens vraagt duidelijke, handhaafbare regels. Niet achteraf bijsturen als data al is verwerkt, maar vooraf controle en toestemming regelen. Ik heb alleen nog een vraag en dan rond ik af. Vindt de staatssecretaris dat AI-functionaliteiten die persoonsgegevens verwerken standaard opt-in moeten zijn? Hoe voorkomt de staatssecretaris dat burgers ongemerkt persoonsgegevens afstaan voor training van AI-systemen? Welke concrete eisen stellen zij aan de transparantie over datagebruik in AI-toepassingen? Heeft de AP voldoende capaciteit om effectief toezicht te houden op zulke complexe AI-systemen?

Van den BergJA21·25 jun 2026·Bescherming persoonsgegevens en grote datalekken (opent in nieuw tabblad)

Dan ten tweede de Autoriteit Persoonsgegevens. De AP heeft een belangrijke taak, maar het takenpakket is fors gegroeid: AVG-toezicht, klachten, datalekken en nu ook voorbereiding op toezicht onder de AI-verordening. Tegelijkertijd worden de problemen alleen maar groter. Ondanks extra budget voldoet nog altijd een groot deel van de websites en apps niet aan de privacyregels. De kernvraag is echter niet wat de AP doet, maar of burgers daardoor beter worden beschermd, zeker in het AI-tijdperk. Ik kom op mijn vragen. Heeft de AP volgens de staatssecretaris voldoende capaciteit én technische expertise voor privacy- en AI-toezicht? Welke concrete verbeteringen voor burgers verwacht zij van de extra middelen voor de AP? Hoe wordt gemeten of het toezicht daadwerkelijk leidt tot betere bescherming van persoonsgegevens? Hoe voorkomen we dat de AP vooral reactief optreedt nadat gegevens al zijn gelekt?

BoomsmaJA21·22 jun 2026·Initiatiefnota van de leden Rooderkerk en Vijlbrief “Lezen voor je leven” (opent in nieuw tabblad)

Het probleem is nu natuurlijk dat prikkels van schermen makkelijker de aandacht vasthouden. Pas als je leest, ben je als het ware zelf aan het roer van je eigen concentratie. Dat is ook niet te vervangen. Ik zag nu dat ze in Noorwegen AI gaan verbieden tot 13 jaar en het sterk gaan beperken in de rest van het voortgezet onderwijs, omdat men tot het inzicht is gekomen dat het echt ten koste gaat van het vermogen om te leren lezen. Ik ben benieuwd hoe de indieners en het kabinet dat nu zien. Veel van deze voorstellen raken natuurlijk aan zaken die al eerder in gang zijn gezet, die al lopen, waar we mee bezig zijn. We hebben bijvoorbeeld de discussie over het LLO gehad, en over laaggeletterdheid. Ik denk dat het goed is dat hier kwantitatieve doelstellingen voor komen. Die moeten dan wel haalbaar zijn. Ik ben zelf iets terughoudend in het introduceren van allemaal nieuwe rechten, bijvoorbeeld het recht om een brief terug te sturen. Ik vraag me af of dat op die manier gaat werken.

Van den BergJA21·18 jun 2026·Wetgevingsoverleg over de Jaarverslagen en Slotwetten 2025 van de ministeries EZ, BZK en JenV voor zover het onderwerpen betreft die zien op digitalisering (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. Dan de toepassing van AI. Het kabinet investeert in initiatieven zoals GPT-NL en VLAM-chat. Dit heeft tot doel digitale autonomie en digitale soevereiniteit. Het doel zal behaald moeten worden door het ontwikkelen van eigen, Nederlandse of Europese technologieën. Hier ligt echter een belangrijk risico. De ontwikkeling van commerciële AI-systemen gaat razendsnel. Hierdoor zijn Nederlandse of Europese systemen al verouderd op het moment dat ze breed inzetbaar worden. We lopen achter op technologie, terwijl we zelf nog aan het ontwikkelen zijn. Kan de staatssecretaris daarom verduidelijken hoe wordt voorkomen dat publiek gefinancierde projecten technologisch zijn ingehaald op het moment dat zij grootschalig beschikbaar komen? Kan de staatssecretaris bovendien toelichten welke concrete prestatie-indicatoren het kabinet hanteert voor GPT-NL en VLAM-chat? Wanneer worden deze projecten bovendien als succesvol beschouwd? Welke exitstrategie bestaat er wanneer de beoogde doelstellingen niet worden gehaald? Kortom, laten we het zo concreet mogelijk maken. Dat is ook de reden dat we gisteren de motie van mevrouw El Boujdaini niet hebben gesteund, omdat wij eerst nog met deze zorgen zitten voordat wij daarmee verder zouden willen.