AI-monitor Tweede Kamer

AbdiPRO·8 okt 2026·Hoger onderwijs, studiefinanciering en DUO (opent in nieuw tabblad)

Dan het nieuws rondom de voorgenomen bezuiniging. Ik had het daar net al over in mijn interruptiedebatje met de heer De Beer. Ik neem aan dat de minister hier ook opnieuw alle stakeholders kan geruststellen, want ik merk dat er zorgen zijn en dat er onrust is als het gaat om de bezuinigingen. Ik hoor dus ook graag wat hierbij de stand van zaken is. De onzekerheden zijn sowieso veel te groot voor onderwijsinstellingen. Denk aan de demografische krimp, aan de krimpregio's en het voortbestaan van kleine instellingen, onzekerheid rondom internationalisering en de razendsnelle ontwikkelingen rondom AI: het zijn allemaal potentiële bedreigingen voor het voortbestaan van onderwijsinstellingen. Ik ben dus ook benieuwd of het kabinet wel voldoende middelen beschikbaar stelt om de ambities te verwezenlijken als het gaat om de operationalisering van de Talentstrategie. Dan heb ik het met name over Leven Lang Ontwikkelen. Kunnen we dat stevig verankeren? Want nu lijkt het vooral te worden overgelaten aan werkgevers en werknemers. Ik ben benieuwd wat de rol van onderwijsinstellingen hierin precies is. Moeten zij leveren wat het bedrijfsleven vraagt of ziet de minister dit als een publieke taak? Ik ben benieuwd hoe zij daarnaar kijkt. Ik denk dat het ook hierbij belangrijk is om voldoende ruimte te realiseren voor ongebonden onderzoek. Ik ben hier nieuwsgierig naar. Kan de minister daarop ingaan?

AbdiPRO·8 okt 2026·Hoger onderwijs, studiefinanciering en DUO (opent in nieuw tabblad)

Ik heb een korte vraag over de Talentstrategie aan collega Rooderkerk. Volgens mij houden wij allemaal van talent, maar is het niet een beetje risicovol om je alleen te richten op vier domeinen voor technische banen, ook als je nadenkt over ontwikkelingen rondom AI en alles? Je kunt het niet alleen afhankelijk maken van wiskunde. Je hebt het volledige wetenschappelijke klimaat nodig. Is mevrouw Rooderkerk dat met mij eens?

BushoffPRO·7 okt 2026·IMF (opent in nieuw tabblad)

Waarvan akte. Ik ben nog benieuwd of de minister kan aangeven of er inzicht is in de verwevenheid tussen AI, de reële economie en de financiële sector, en of we, met het oog op het eventueel barsten van die AI-bubbel ook op voorhand iets van een stresstest gaan doen om te zien wat de gevolgen daarvan zijn.

BushoffPRO·7 okt 2026·IMF (opent in nieuw tabblad)

Mijn antwoord daarop is tweedelig. Eén. Ik pleit niet voor het volledig oprekken van alle leenmogelijkheden en ik pleit er ook niet voor om alles in de schuld te laten lopen, ook al vind ik wel dat dat wel wat meer kan dan nu gebeurt. Twee. Precies in dat licht zou ik het ook bijzonder verstandig vinden om in ieder geval voor de financiële sector geen lagere buffers aan te houden. Zowel aan de kant van de overheid als aan de kant van het financiële systeem moeten we namelijk voldoende buffers hebben om de klap op te vangen die er mogelijk komt wanneer die AI-bubbel barst.

BushoffPRO·7 okt 2026·IMF (opent in nieuw tabblad)

Het volgende punt dat ik wilde aanhalen, staat ook op de agenda van de IMF-vergadering, namelijk kunstmatige intelligentie. Dat kan heel veel positieve ontwikkelingen met zich mee brengen en het is ook echt een groeimotor. Tegelijkertijd zien we dat het risico's met zich meebrengt voor de financiële stabiliteit, doordat AI-gegenereerde bedrijven bijvoorbeeld al de helft van de S&P 500 vormen. En dat was nog maar een kwart in 2022. We zien ook dat ze veel vaker met schuld gefinancierd worden en dat ze in toenemende mate onderling met hun afnemers verweven zijn. Dat roept vragen op, want als deze AI-bubbel op een gegeven moment zou barsten, weten we niet wat dat allemaal zou betekenen voor de stabiliteit van het financiële systeem en wat de gevolgen zouden zijn voor de reële economie. Ik zou de minister willen vragen of hij bereid is om niet alleen in Europees verband maar ook op nationaal niveau te bekijken of we hiervoor een soort stresstest kunnen doen. Als die AI-bubbel barst, wat betekent dat dan? Zijn we daar dan voldoende op voorbereid?

BushoffPRO·7 okt 2026·IMF (opent in nieuw tabblad)

Een ander punt dat op de agenda van het IMF staat, is kunstmatige intelligentie.

KathmannPRO·6 okt 2026·10e vergadering, dinsdag 6 oktober 2026 (opent in nieuw tabblad)

Dank, voorzitter. Het is van de zotte dat Europese landen ónze persoonsgegevens aan big tech willen overleveren. Ierland en andere landen willen de privacywet aanpassen, zodat big tech onze data moeiteloos kan opvreten. PRO keurt dit af, want het kán niet zo zijn dat we de winsten van de techbro's van Trump verkiezen boven het beschermen van Europese burgers. Dat doen we wel als we dit voorstel niet tegenhouden, dat vraagt om data van Europese burgers zonder waarborgen beschikbaar te stellen voor het trainen van AI-modellen. Daarom de volgende motie.

BolhuisPRO·1 okt 2026·Materieel (opent in nieuw tabblad)

Als laatste over de AI-killswitch. De staatssecretaris zegde toe daarop terug te komen bij de begroting, maar ik ben bang dat we dan een antwoord krijgen waar we eigenlijk niet zo veel mee kunnen. Ik heb ook het gevoel dat het, zoals ook in Amerika heel veel experts zeggen, sneller moet. We moeten echt gaan nadenken over AI-agents die uit de hand lopen; die moeten we dan kunnen stoppen. Vandaar toch een motie over de killswitch. Het gaat er vooral om: ga kijken waar dat nodig is.

BolhuisPRO·1 okt 2026·Materieel (opent in nieuw tabblad)

Ik wil nog even terugkomen op een vorige vraag. Ik had ook gevraagd of het wenselijk zou zijn om te gaan nadenken over het inbouwen van killswitches in AI-aangestuurde systemen bij Defensie. Die discussie loopt nu in Amerika. Daar ging eigenlijk mijn vraag over. Alles wat u net vertelde, wist ik en daar ben ik groot voorstander van, maar het gaat er juist over of je kunt ingrijpen als een AI-systeem gevaarlijk losgaat. De vraag is dus vooral: kunnen we bekijken of onderzoeken of de inbouw van killswitches in defensiesystemen nodig kan zijn, in de toekomst?

BolhuisPRO·1 okt 2026·Materieel (opent in nieuw tabblad)

Als laatste onderwerp wil ik mij vooral richten op drones en AI, of eigenlijk vooral AI. In verband met de Defensienota zei de directeur-generaal Beleid van Defensie: wij gaan binnen Defensie steeds meer doen met onbemenste systemen, maar eigenlijk zijn het autonome systemen aan het worden. We zijn eigenlijk naar een soort glijdende schaal aan het gaan en die ontwikkelingen gaan echt razendsnel. Dat betekent dat we inderdaad kritisch moeten zijn. Zijn we modern genoeg aan het inkopen? We moeten die ontwikkeling immers bijhouden, dat snap ik heel goed. Gaat daar voldoende geld heen? En wat betekent dat ook voor het personeel en de opleiding? Tegelijkertijd zijn er natuurlijk ook ethische vragen en veiligheidszorgen waar we, denk ik, te weinig over praten. Volgens mij werd ergens afgelopen week bekend dat het Amerikaanse leger bijna een Chinees schip wilde aanvallen omdat ze dachten dat daar kernwapens mee vervoerd werden. Er was met AI een foutief inlichtingenrapport gemaakt. Dat gaf best wel wat gedoe, kun je wel zeggen. Het is goed om dat soort discussies te voeren. Het is belangrijk dat de regering zegt dat wij altijd toetsen aan het internationaal recht en het humanitair recht en dat ook dat van toepassing is op AI, op alle middelen en methoden, volgens het Verdrag van Genève. Dat steunen we allemaal. Dat is ook heel goed. We zien ook de voorlopersrol van de Nederlandse defensie op AI-gebied en ethisch gebruik. Dat zien wij en wij steunen dat. Tegelijkertijd zien we dat er internationaal eigenlijk geen regels worden afgesproken, want we komen er internationaal niet uit. Dat is natuurlijk omdat China en Amerika in een enorme ratrace zitten, terwijl ook de AI-bedrijven zeggen: het wordt steeds gevaarlijker met AI; we hebben AI-agents, die ontsnappen en die gaan dingen zelf doen. In Amerika is er een hele grote discussie over de gevaren van AI. Er wordt ook steeds meer gesproken over de noodzakelijkheid van een killswitch bij bestaande en toekomstige AI-modellen en -systemen. Wat ik graag zou willen weten, is: hoe zit dat eigenlijk bij Defensie? Hoe willen we daar in de toekomst mee omgaan? Ik snap het punt dat je wil reageren — wat de heer Boon zei — op andere zonder-menssystemen of AI-systemen, maar het kan ook fout gaan met de systemen die je hebt. Zijn we daar nou klaar voor? Dus mijn vraag is: zou zo'n killswitch ook wenselijk kunnen zijn bij AI-systemen in de krijgsmacht? Wordt daarover nagedacht? En zijn we bereid om te kijken of we dat in de toekomst standaard gaan inbouwen bij dreigende AI-systemen van Defensie?

KathmannPRO·30 sep 2026·Digitaliserende overheid en toezicht (opent in nieuw tabblad)

Concreet wil ik me ook aansluiten bij wat de heer Van den Berg net zei over het gesprek dat we gaan hebben over AI en hoe we dat gaan inrichten. Het zou mij een lief ding waard zijn als we naar een soort kader kunnen waarlangs we dat kunnen doen. Wat zijn de doelstellingen die we ermee hebben? Hebben we de risico's op orde? Wat is de tijdlijn waarin we dingen willen doen? Wat gaan we er wel of niet in investeren? Dan heb je het bijvoorbeeld over AI en dienstverlening, het gebruik van generatieve AI, I-vakmanschap, het beheersen van de risico's en bijvoorbeeld duurzaamheid. In Frankrijk zeggen ze gewoon: "Hebben we AI nodig? Nee, dan gebruiken we het lekker niet." Moet je het wel gebruiken, dan ga je naar een klein lokaal model. Als dat niet kan, dan moet je misschien groter kiezen. Zo bouw je ook aan je autonomie. Het zou mij echt heel veel waard zijn als we tot zoiets zouden kunnen komen.

KathmannPRO·30 sep 2026·Digitaliserende overheid en toezicht (opent in nieuw tabblad)

Vervolgens wordt er iets opgetuigd wat "slagvaardige overheid" heet, wat ik begrijp. Daar zit heel veel meer in dan bijvoorbeeld alleen maar een AI-component. Maar de AI-component baart me wel ongelofelijke zorgen. Er werd net ook al iets over gezegd door de VVD. Natuurlijk liggen er heel veel kansen met AI, bijvoorbeeld als je het hebt over "bouw een klein model waardoor je vergunningverlening op stikstof in de provincie Brabant als een malle er doorheen kan gooien", wat superfijn werken is voor die overheid. Maar letterlijk de naïeve gedachte dat we nu AI in overheidsland gaan uitstorten om 15% van de ambtenaren te kunnen ontslaan, terwijl we rapport na rapport krijgen dat we de risico's niet op orde hebben en we niet weten of we nu ons hele apparaat in OpenAI gaan storten, vind ik echt heel problematisch. Ik zou als eerste aan de staatssecretaris willen vragen: hoe gaan we de komende tijd met elkaar heel goed in gesprek hierover? Met welke doelen gaan we nou precies werken? Hoe krijgen we die risicoanalyses wel op orde? Hoe zit het met het I-vakmanschap, zodat al onze ambtenaren ook in staat worden gesteld om dit op een juiste manier te kunnen doen, dus dat ze daar de tijd en de ruimte voor vragen? Het vraagt gewoon ook om investeringen. Ook hier is dus de vraag: welke investeringsagenda hoort hierbij? Ik zou heel graag willen dat daar echt een plan voor komt en dat wij ook weten dat we elk jaar met een soort van rapportages kunnen gaan werken.

MohandisPRO·23 sep 2026·Verkiezingen (opent in nieuw tabblad)

Ik heb er genoeg over gezegd. Ik ben het er totaal mee oneens dat iets wat heel ernstig is tegenover iets anders wordt afgestreept. De heer Clemminck doet alsof er geen problemen zijn met AI en verkiezingsbeïnvloeding. Die suggestie wordt hier neergelegd, omdat zijn punt kennelijk belangrijker is dan andere punten. Nee, ze zijn allemaal belangrijk en we moeten ze allemaal benoemen. We moeten ze allemaal aanpakken. Dat is hoe wij in de wedstrijd zitten. Wij zijn niet van cherrypicking. Dat heb ik ook nooit gedaan. Dat hier de suggestie wordt gewekt, zeg ik via u, voorzitter, richting de heer Clemminck, dat wij een andere opvatting zouden hebben over wat er in Gorinchem is gebeurd, is natuurlijk een krankzinnige aantijging. Dat is gewoon nonsens. Onze democratie werkt. Als er is geronseld, dan moet je dat keihard aanpakken. Er is opnieuw gestemd en de uitslag was niet anders. U kunt van alles vinden, maar ik ga over mijn eigen inbreng. Dit is net zo ernstig. U gaat over uw eigen inbreng en dat moeten we van elkaar respecteren.

MohandisPRO·23 sep 2026·Verkiezingen (opent in nieuw tabblad)

Voorzitter. Ik hoor, ook vandaag, van verschillende collega's heel veel inbrengen om het proces nog beter te maken. Volgens mij is dat continu de zoektocht. In brede zin hebben we zorgen over de weerbaarheid van ons kiesstelsel omdat we steeds meer oneigenlijke beïnvloeding zien en er ook steeds vaker nepnieuws wordt verspreid. Ik verwijs ook naar het rapport van het Rathenau Instituut als het gaat om de impact van AI rond verkiezingen. We zien dat niet alleen in Nederland, maar ook in het buitenland. Heel concreet ben ik gewoon benieuwd hoe de minister kijkt naar dit rapport. Er zitten ook aanbevelingen in om het verkiezingsproces te versterken. Ik weet ook dat dit samenhangt met de AI Act en de Digital Services Act. Ik ben benieuwd hoe de minister naar dit rapport kijkt, omdat het echt handvatten biedt.

KlaverPRO·16 sep 2026·2e vergadering, woensdag 16 september 2026 (opent in nieuw tabblad)

Dat vind ik een interessante gedachte, intellectueel zeer uitdagend. Onze fundamentele kritiek op het kabinet, dat er veel te veel wordt gevraagd van werkenden en te weinig van vermogen en kapitaal, zit hierin eigenlijk al verweven. We zien namelijk dat kapitaal eigenlijk niet wordt belast. We kunnen dus heel specifiek naar AI kijken, maar wat mij betreft moeten we ervoor zorgen dat kapitaal en vermogen veel zwaarder worden belast, zodat we minder vragen van werkende mensen. Dat is de manier om onze sociale zekerheid overeind te houden.

KlaverPRO·16 sep 2026·2e vergadering, woensdag 16 september 2026 (opent in nieuw tabblad)

Het lijkt mij buitengewoon verstandig dat dat gebeurt. De premier heeft interesse in AI, dus ik heb hoge verwachtingen van zijn antwoorden hierop morgen.

KlaverPRO·16 sep 2026·2e vergadering, woensdag 16 september 2026 (opent in nieuw tabblad)

De tweede kant van het verhaal gaat over de gevaren van AI. Voordat iemand hierover sprak, was mijn collega Barbara Kathmann degene die dit aan de orde stelde hier in het parlement. Ze zei dat het belangrijk is dat wij hier wetgeving over maken. Dat doen onze collega's in Brussel ook. Ik was dus niet zozeer onder de indruk van deze topmannen. Ik had vooral het gevoel dat ze zich een klein beetje indekten voor het geval dat het misgaat. Het vraagt van een overheid dat je hierin durft op te treden en dat je de ontwikkeling hierin leidt.

KlaverPRO·16 sep 2026·2e vergadering, woensdag 16 september 2026 (opent in nieuw tabblad)

Allereerst. We moeten in Europa echt grotere stappen gaan zetten, maar ik vind niet dat we een bedrijf als Mistral af moeten doen met "het is niks". Het kan allemaal beter en het moet groter, maar we moeten ook zien wat er wél is en dat proberen te bevoordelen met elkaar. Ik denk ook dat het daarom belangrijk is dat we daar als overheid zelf het goede voorbeeld in geven door verantwoord met AI om te gaan — ik ben benieuwd naar de reflecties van de premier daarop, morgen in zijn bijdrage — maar ook door te investeren in de bestaande bedrijven door hun producten te gebruiken als overheid in plaats van alleen maar ons geld aan Amerikaanse producten te geven. Dat is een kant van het verhaal.

KlaverPRO·16 sep 2026·2e vergadering, woensdag 16 september 2026 (opent in nieuw tabblad)

Wel scherp blijven, meneer Bontenbal. Ik zeg het in bijna ieder debat: ik heb grote bewondering voor politici schrijven, die speeches schrijven. De meeste essays van de heer Bontenbal zijn ook "gifts that keep on giving". "Zonder AI", roept meneer Bontenbal. Nou, politici die dat dan ook zonder AI doen, zoals de heer Bontenbal, daar heb ik helemaal grote, grote bewondering voor. Dat geldt zeker ook voor zijn HJ Schoo-lezing. Timing is alles in de politiek. Het was een … Daar zal ik maar niet te veel over zeggen. Maar ik hoorde daar een echt christendemocratisch verhaal. Ik vond het ook moedig. Ik hoop dat de heer Bontenbal het me niet kwalijk neem als ik zeg dat ik ook wel iets van een rood randje dacht waar te nemen. Het bracht me heel even terug naar de tijd van na de wederopbouw. Het was namelijk in die tijd dat het de christendemocraten en de sociaaldemocraten waren die zes kabinetten lang dit land de weg vooruit wisten te wijzen, juist omdat we ons verbonden weten in de overtuiging dat we het samen in dit land moeten rooien, dat het belangrijk is dat we een balans aanbrengen in dit land en dat iedereen, iedereen, erop vooruit moet gaan. Ik vond dat moedig. En ik zag aanknopingspunten voor een nieuwe koers voor Nederland. Het is tijd om weer te bouwen, tijd om bruggen te bouwen waarmee we naar elkaar toe kunnen en Nederland weer verbinden. Voor het kabinet heb ik vandaag eigenlijk maar één hele belangrijke boodschap: maak uw keuze voor de richting van dit land, schuif niet vooruit. Als u bereid bent om die keuze te maken, staan wij klaar. Dan staan wij klaar om samen te bouwen aan de toekomst van ons land, omdat wij geloven dat dit land zo veel eerlijker kan.

PatijnPRO·24 jun 2026·Arbeidsmarktbeleid en arbeidsmarktdiscriminatie (opent in nieuw tabblad)

Ik begrijp dus niet waarom u aan de ene kant zegt dat mensen zich zorgen maken over de toekomst van hun baan door de ontwikkelingen met AI, maar aan de andere kant zegt: we halen wel effe de regelingen weg en het enige wat je hoeft te doen is een Leven Lang Ontwikkelen. Dat is toch geen oplossing?